5

Wpływ na gospodarkę

Odbiorcy:

Administracja centralna, regulator

Uczestnicy rynku energii elektrycznej

Wykonawcy i podwykonawcy

Otoczenie inwestycje

Organizacje branżowe

Instytucje naukowe i badawcze

Pracownicy i potencjalni pracownicy

Media

Jesteśmy gwarantem bezpieczeństwa i stabilności systemu elektroenergetycznego w Polsce – dzisiaj i w przyszłości. Czujemy się odpowiedzialni za bezpieczeństwo przyszłych pokoleń.

Mając świadomość stanu krajowej infrastruktury oraz wyzwań i trendów, które wpływają na rozwój systemu, realizujemy prace inwestycyjne i modernizacyjne, aby zapewnić stabilność systemu i jego bezpieczeństwo.
Nasze działania pomagają usprawnić działanie KSE i optymalizować koszty energii dla odbiorców.

Jesteśmy inicjatorem oraz przedsiębiorstwem energetycznym wdrażającym rozwiązania, wspierające realizację krajowych planów związanych z systemem elektroenergetycznym.

Dzięki naszej podstawowej działalności oraz dodatkowym działaniom generujemy pozytywne impulsy w polskiej gospodarce. Mamy istotny wkład w tworzenie wartości dodanej, miejsc pracy, dochodów ludności oraz, dzięki odprowadzanym podatkom, w rozwój regionu.

Dokonujemy zakupów od lokalnych polskich dostawców – prowadzimy biznes lokalnie i tym samym wpływamy pozytywnie na rozwój polskiej gospodarki.
Dzięki świadczonym usługom PSE wspierają rozwój przemysłu w Polsce  tworzymy infrastrukturę i dajemy zaplecze do rozwoju biznesu.
Dokładamy wszelkich starań, aby nasze inwestycje przyczyniały się do rozwoju regionów i społeczności lokalnych.

Stabilna praca krajowego systemu elektroenergetycznego

Kluczowe liczby

165 852 GWh 
krajowa produkcja energii elektrycznej brutto w 2017 r., co stanowi wzrost o 1,98 proc. w porównaniu z rokiem 2016.

168 139 GWh
krajowe zużycie energii elektrycznej w 2017 r., co stanowi wzrost o 2,13 proc. w porównaniu z rokiem 2016.

90 758,27 GWh
ilość energii elektrycznej dostarczonej z sieci przesyłowej do krajowych odbiorców usług przesyłania w 2017 roku, w tym:

  • 87 601,07 GWh energii dostarczonej OSD,
  • 3 157,20 GWh energii dostarczonej odbiorcom końcowym.

43 421 MW
moc zainstalowana w KSE w 2017 roku

43 332 MW
moc osiągalna w 2017 roku – co stanowi wzrost odpowiednio o 4,9 proc. oraz o 5 proc. w stosunku do 2016 roku.

26 231 MW
maksymalne zapotrzebowanie na moc w KSE w 2017 roku.

99,99 proc.
wskaźnik ciągłości dostaw energii elektrycznej w latach 2016-2017. Poziom wskaźnika potwierdza pewność zasilania wszystkich naszych odbiorców usług przesyłania.

ENS - 671,64 MWh

AIT - 111,15 (minut)
niskie poziomy wskaźników w 2017 roku świadczą o wysokim poziomie niezawodności pracy systemu przesyłowego oraz pewności zasilania odbiorców przyłączonych do naszej sieci.

99,77 proc.
wskaźnik dyspozycyjności urządzeń przesyłowych (DYSU). Osiągnął wysoką wartość przy wartości referencyjnej ≥ 97,5 proc., w 2016 roku osiągnął poziom 99,74.

1 460,4 mln zł
poniesione nakłady inwestycyjne w 2017 roku.

147
liczba projektów inwestycyjnych (infrastrukturalnych) realizowanych w 2017 roku.

10,48 mld zł
planowane nakłady inwestycyjne do 2021 roku.

GRI 103-1 Zarządzanie systemem elektroenergetycznym w Polsce

Zapewnienie powszechnego dostępu do energii elektrycznej wymaga sprawnie działającego układu do jej wytwarzania, przesyłania i rozdziału. Wszystkie urządzenia podłączone do tego układu, wraz z instalacjami odbiorców, tworzą krajowy system elektroenergetyczny.

System elektroenergetyczny należy do szczególnego rodzaju infrastruktury krytycznej, gdyż stanowi o bezpieczeństwie społeczeństwa, gospodarki i państwa.

System elektroenergetyczny funkcjonuje w każdym państwie na świecie. Prawie wszędzie – również i w Polsce – systemy elektroenergetyczne są sterowane centralnie. Nad pracą polskiego systemu elektroenergetycznego czuwa Krajowa Dyspozycja Mocy tzw. służba dyspozytorska PSE.

Jak działa system elektroenergetyczny?

Ze względu na charakter funkcji technicznych krajowy system elektroenergetyczny (KSE) tworzą trzy podsystemy:

Wytwarzanie energii elektrycznej

w elektrowniach, elektrociepłowniach i źródłach rozproszonych,

Przesył energii elektrycznej

realizowany przez operatora systemu przesyłowego (OSP). Na obszarze Polski to PSE są jedynym OSP wyznaczonym przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki,

Rozdział i odbiór energii elektrycznej

Dowiedz się więcej

System elektroenergetyczny w Polsce i rola PSE

Wytwarzanie energii elektrycznej

Energia elektryczna dostarczana do naszych domów wytwarzana jest głównie w elektrowniach i elektrociepłowniach. W Polsce podstawowymi źródłami wytwórczymi energii są elektrownie cieplne, w których energię otrzymuje się w wyniku spalania – najczęściej węgla kamiennego lub brunatnego. Największym skupiskiem tych elektrowni jest południowa część kraju. W większych miastach pracują elektrociepłownie opalane w przeważającej większości węglem, ale również gazem ziemnym. Rozwijają się również odnawialne źródła energii (OZE): wiatrowe, wodne, oparte na biomasie, a także fotowoltaiczne.

Przesyłanie energii i jej dystrybucja

Przesyłanie energii z elektrowni do odbiorców jest możliwe dzięki rozległej sieci linii i stacji elektroenergetycznych. W zależności od odległości, na jaką przesyłana jest energia elektryczna, dla optymalizacji kosztów stosuje się różne poziomy napięcia.

W Polsce przyjęto poniższe standardy napięcia stosowanego dla przesyłu energii elektrycznej:

(tzw. najwyższe napięcia) – w przypadku przesyłania na duże odległości,

(tzw. wysokie napięcie) – w przypadku przesyłania na odległości nieprzekraczające kilkudziesięciu kilometrów,

(tzw. średnie napięcia) – stosowane w lokalnych sieciach rozdzielczych,

(tzw. niskie napięcie) – stosowane głównie do zasilania odbiorców końcowych.

Połączenia transgraniczne

Krajowy System Przesyłowy pracuje:

synchronicznie
z systemami krajów Europy

kontynentalnej ENTSO-E (dawniej UCTE),

z wydzielonymi blokami

elektrowni Dobrotwór systemu ukraińskiego, 

niesynchronicznie
z systemem szwedzkim

poprzez kabel podmorski prądu stałego,

niesynchronicznie
z systemem litewskim

poprzez wstawkę prądu stałego.

Połączenia synchroniczne

Granica zachodnia (Polska-Niemcy)

  • 2-torowa linia 400 kV Krajnik-Vierraden,
  • 2-torowa linia 400 kV Mikułowa-Hagenwerder – z przesuwnikiem fazowym w Mikułowej.

Granica południowa (Polska-Czechy)

  • 2-torowa linia 400 kV Wielopole/Dobrzeń-Nosovice/Albrechtice,
  • 2-torowa linia 220 kV Kopanina/Bujaków-Liskovec.

Granica południowa (Polska-Słowacja)

  • 2-torowa linia 400 kV Krosno Iskrzynia-Lemesany.

Połączenia niesynchroniczne

Granica północna (Polska-Szwecja)

  • Linia kablowa DC 450 kV Słupsk Wierzbięcino-Storno o zdolności przesyłowej wynoszącej 600 MW.

Granica wschodnia (Polska-Litwa)

  • 2-torowa linia 400 kV współpracująca z systemem litewskim poprzez wstawkę prądu stałego o zdolności przesyłowej wynoszącej 500 MW. 

Pozostałe połączenia

Granica wschodnia (Polska-Ukraina)

  • 1-torowa linia 220 kV Zamość-Dobrotwór współpracująca z wydzielonymi po stronie ukraińskiej jednostkami wytwórczymi (połączenie umożliwia wyłącznie import energii do Polski). 
  • 1-torowa linia 750 kV Rzeszów-Chmielnicka czasowo wyłączona. Rozważane jest ponowne uruchomienie linii po uzgodnieniu ze stroną ukraińską przyszłego charakteru jej pracy.

Połączenia transgraniczne

750kV 400kV 220kV DC Przesuwnik fazowy Stacja przekształnikowa Połączenia czasowo wyłączone Połączenia istniejące Krajnik Vierraden Starno Słupsk Ełk Alytus Mikułowa Hagenwerder Dobrzeń Albrechtice Nosowice Wielopole Liskovec Kopanina Bujaków Krosno Iskrzynia Lemešany Zamość Dobrotwór Rzeszów Chmielnicka Boguszów Porici Náchod Kudowa-Zdrój Ustroń Mnisztno Trzyniec Pogwizdów Darkov Wólka Dobrzyńska Brześć Niemcy Czechy Słowacja Ukraina Litwa Szwecja Polska Białoruś Rosja Neueibau

Granica zachodnia (Polska-Niemcy)

2-torowa linia 400 kV Krajnik-Vierraden – linia w modernizacji,

2-torowa linia 400 kV Mikułowa-Hagenwerder – z przesuwnikiem fazowym w Mikułowej.

Granica południowa (Polska-Czechy)

2-torowa linia 400 kV Wielopole/Dobrzeń-Nosovice/Albrechtice,

2-torowa linia 220 kV Kopanina/Bujaków-Liskovec.

Granica południowa (Polska-Słowacja)

2-torowa linia 400 kV Krosno Iskrzynia-Lemesany.

Granica wschodnia (Polska-Ukraina)

1-torowa linia 220 kV Zamość-Dobrotwór współpracująca z wydzielonymi po stronie ukraińskiej jednostkami wytwórczymi (połączenie umożliwia wyłącznie import energii do Polski).

1-torowa linia 750 kV Rzeszów-Chmielnicka czasowo wyłączona. Rozważane jest ponowne uruchomienie linii po uzgodnieniu ze stroną ukraińską przyszłego charakteru jej pracy.

Granica wschodnia (Polska-Litwa)

2-torowa linia 400 kV współpracująca z systemem litewskim poprzez wstawkę prądu stałego o zdolności przesyłowej wynoszącej 500 MW. 

Granica północna (Polska-Szwecja)

Linia kablowa DC 450 kV Słupsk Wierzbięcino-Storno o zdolności przesyłowej wynoszącej 600 MW

Rys. 1. Połączenia transgraniczne

GRI 103-2 Zarządzanie systemem przesyłowym w KSE

Prowadzenie ruchu w sieci przesyłowej uwzględnia potrzeby odbiorców energii elektrycznej w skali całego kraju.

Za prowadzenie ruchu sieciowego odpowiadają:

  • operator systemu przesyłowego (OSP) – odpowiada za prowadzenie ruchu sieciowego w sieci przesyłowej i realizuje uprawnienia decyzyjne w zakresie ruchu sieciowego w koordynowanej sieci 110 kV oraz w zakresie bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej,
  • operator systemu dystrybucyjnego (OSD) – odpowiada za prowadzenie ruchu sieciowego w sieci dystrybucyjnej, dla której jest operatorem, z uwzględnieniem uprawnień decyzyjnych OSP.

Podmiotami uczestniczącymi w prowadzeniu ruchu sieciowego w sieci zamkniętej są także wytwórcy, odbiorcy oraz przedsiębiorstwa zajmujące się przesyłaniem lub dystrybucją, nie będący operatorami systemu, których urządzenia, instalacje lub sieci są bezpośrednio przyłączone do sieci zamkniętej.

Sieć zamknięta obejmuje sieć przesyłową zarządzaną przez OSP i sieć koordynowaną 110 kV zarządzaną przez OSD, z uwzględnieniem uprawnień decyzyjnych OSP.

Bieżące bezpieczeństwo pracy sieci elektroenergetycznej zapewniają działające w układzie hierarchicznym służby dyspozytorskie OSP i OSD oraz służby ruchowe wytwórców i odbiorców.

W krajowym systemie elektroenergetycznym obowiązuje następująca hierarchia służb dyspozytorskich:

Krajowa Dyspozycja Mocy (KDM)

kieruje pracą sieci przesyłowej 750, 400, 220 kV, a także wybranymi liniami 110 kV o znaczeniu systemowym.

Obszarowa Dyspozycja Mocy (ODM)

kieruje pracą sieci przesyłowej i operacjami łączeniowymi sieci przesyłowej 750, 400, 220 i 110 kV.

Centralne Dyspozycje Mocy, Oddziałowe Centra Dyspozytorskie (CDM, OCD)

kierują pracą sieci dystrybucyjnej 110 kV oraz operacjami łączeniowymi w sieci dystrybucyjnej o napięciu 110 kV i niższym.

Służby dyspozytorskie OSP współpracują bezpośrednio ze służbami dyspozytorskimi OSD (Centralne Dyspozycje Mocy, Oddziałowe Centra Dyspozytorskie), służbami ruchowymi przedsiębiorstw zajmujących się wytwarzaniem energii elektrycznej (Dyżurny Inżynier Ruchu Elektrowni – DIRE). Współpraca ta jest prowadzona zgodnie z Instrukcją Ruchu i Eksploatacji Sieci Przesyłowej.

Organizacja służb dyspozytorskich w kraju

Służby dyspozytorskie OSP

Rys. 2. Organizacja służb dyspozytorskich w kraju

Współdziałanie OSP z operatorami systemów przesyłowych krajów sąsiednich w zakresie prowadzenia ruchu sieciowego odbywa się zgodnie z zasadami opisanymi w ENTSO-E/UCTE Operation Handbook i warunkami określonymi w umowach dwustronnych.

Bilansowanie zapotrzebowania mocy w systemie elektroenergetycznym

GRI 103-2 Rozwój gospodarczy kraju wiąże się ze wzrostem zapotrzebowania na energię elektryczną. Wpływa to na konieczność dysponowania odpowiednimi zdolnościami wytwórczymi oraz przesyłowymi zapewnianiającymi bezpieczeństwo dostaw.

W celu zapewnienia zdolności wytwórczych niezbędnych do pokrycia zapotrzebowania realizujemy jako operator systemu przesyłowego proces planowania koordynacyjnego dla różnych horyzontów czasowych. Proces ten obejmuje plany koordynacyjne: roczne, miesięczne oraz dobowe.

Plany koordynacyjne są opracowywane w formie:

Planów rocznych (PKR)

Na okres do 3 lat.

Planów miesięcznych (PKM)

Planowania dobowego, na które składają się:

  • Wstępne plany dobowe (WPKD)
  • Plany dobowe (PKD)
  • Bieżące plany dobowe (BPKD)
  • Bilanse techniczno-handlowe dobowe (BTHD)

Harmonogram działań związanych z opracowywaniem planów oraz zakres prognozowanych i publikowanych danych są określone w Instrukcji Ruchu i Eksploatacji Sieci Przesyłowej.

Wymienione plany powinny zapewnić dotrzymanie wymaganych w założonym okresie poziomów nadwyżek mocy dostępnej ponad prognozowane zapotrzebowanie poprzez koordynację planów remontów jednostek wytwórczych i wyłączeń elementów sieci zamkniętej, przy uwzględnieniu ograniczeń elektrowni i sieci oraz planowanych ograniczeń wymiany międzysystemowej.

Aby zapewnić ciągłość dostaw energii i zbilansować system nawet w niekorzystnych warunkach, w okresach największego zapotrzebowania na energię elektryczną korzystamy z:

dostępnej mocy
w jednostkach wytwórczych

niebędących jednostkami centralnie dysponowanymi,

dodatkowych mocy
w elektrowniach w przeciążeniu

czyli z mocą wyższą niż nominalna (w ramach usług systemowych),

interwencyjnych dostaw mocy z elektrowni szczytowo-pompowych,

które w krótkim okresie (2-4 godziny) pozwalają na bilansowanie zapotrzebowania na moc (w ramach usług systemowych),

dyspozytorskiej wymiany energii

 z sąsiednimi operatorami systemów przesyłowych,

interwencyjnej rezerwy zimnej

usługi redukcji zapotrzebowania odbiorców na polecenie OSP-DSR.

Działania na rzecz niezawodnej pracy systemu przesyłowego

Aby zapewnić bezpieczną i ekonomiczną pracę systemu, nasza organizacja dokonuje zakupu usług systemowych.

Usługi systemowe są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania systemu elektroenergetycznego, niezawodności pracy tego systemu i utrzymania parametrów jakościowych energii elektrycznej.

Usługi systemowe:

Regulacyjne usługi systemowe (RUS) Jednostek Grafikowych Wytwórczych Aktywnych (JGWa):

  • operacyjna rezerwa zimna,
  • udział w regulacji pierwotnej,
  • udział w regulacji wtórnej,
  • praca z zaniżeniem lub z przeciążeniem,
  • udział w automatycznej regulacji napięcia i mocy biernej;

Usługa uruchamiania Jednostek Grafikowych Wytwórczych Aktywnych (JGWa)

Usługi RUS oraz uruchamiania JGWa są świadczone przez jednostki pozostające w dyspozycji OSP. OSP zawierają porozumienia w sprawie świadczenia RUS oraz usługi uruchamiania JGWa ze wszystkimi wytwórcami posiadającymi Jednostki Wytwórcze Centralnie Dysponowane. W 2017 roku PSE posiadały zawartych 10 porozumień w sprawie świadczenia RUS oraz 10 porozumień w sprawie świadczenia usługi uruchamiania.

Regulacyjne usługi systemowe w zakresie rezerwy interwencyjnej:

  • praca interwencyjna,
  • interwencyjna rezerwa zimna,
  • redukcja zapotrzebowania na polecenie OSP.

    Regulacyjne usługi systemowe w zakresie rezerwy interwencyjnej są aktywowane na polecenie OSP i służą do interwencyjnego równoważenia bilansu mocy w całym KSE lub w jego wybranych obszarach  (ze względu na warunki pracy sieci) w celu zapewnienia bezpieczeństwa funkcjonowania KSE. W 2017 roku PSE posiadały zawarte: 2 umowy o świadczenie usługi pracy interwencyjnej, 2 umowy o świadczenie usługi interwencyjnej rezerwy zimnej oraz 25 umów o świadczenie usługi redukcji zapotrzebowania na polecenie OSP. 

Usługa dyspozycyjności jednostek wytwórczych nJWCD (tzw. usługa GWS)

Usługa służy do zapewnienia minimalnych, niezbędnych z punktu widzenia bezpieczeństwa pracy KSE wielkości generacji mocy czynnej oraz mocy biernej w poszczególnych „miejscach sieci” (węzły lub obszary skupiające określone węzły). W 2017 roku PSE posiadały zawarte umowy o świadczenie usługi dyspozycyjności jednostek wytwórczych z 9 wytwórcami.

Usługa odbudowy krajowego systemu elektroenergetycznego (KSE)

Polega na zapewnieniu gotowości do uruchomienia elektrowni bez zasilania z zewnątrz i trwałej pracy w układzie wydzielonym oraz gotowości do realizacji poleceń OSP w zakresie uruchamiania kolejnych elektrowni i zwiększania układu wydzielonego. Usługa ta jest nabywana przez OSP na wypadek dużej awarii systemowej skutkującej zanikiem zasilania w całym KSE lub w jego znacznej części. W 2017 roku PSE posiadały zawarte umowy o świadczenie usługi odbudowy KSE z 4 wytwórcami.

Interwencyjne Programy DSR

W poszukiwaniu nowych metod przyczyniających się do niezawodnej pracy systemu nasza organizacja opracowała i wdrożyła nowe mechanizmy usług DSR nazwane Interwencyjnymi Programami DSR. DSR są programami redukcji zapotrzebowania odbiorców na energię elektryczną na polecenie OSP, które rozpoczęły proces aktywizacji strony popytowej na rynku energii elektrycznej. W 2017 roku w wyniku przeprowadzonych postępowań przetargowych pozyskano w Programie Gwarantowanym (płatność za gotowość i wykorzystanie) 361 MW mocy gwarantowanej w pakiecie letnim w ramach 9 umów oraz 315 MW w pakiecie zimowym w ramach 9 umów. W Programie Bieżącym (płatność za wykorzystanie) zawarto 7 umów. 

Jednocześnie PSE wdrożyły narzędzia informatyczne wspierające przekazywanie danych pomiarowych, rozliczanie usług oraz zarządzanie usługą DSR w zakresie aktywacji usług i komunikacji z uczestnikami. W wyniku uwag zgłoszonych przez wykonawców usług DSR oraz doświadczeń zebranych z przeprowadzonych testów obowiązkowych IP-DSR wprowadzone zostały zmiany, w których doprecyzowano i przedstawiono w sposób bardziej przejrzysty zasady świadczenia usługi DSR oraz usunięto zidentyfikowane ograniczenia utrudniające rozwój rynku usług DSR.

Pod koniec 2017 roku ogłoszony został kolejny przetarg – na wypracowanych i udoskonalonych warunkach świadczenia usług DSR.

Bezpieczeństwo i ciągłość dostaw

Wskaźniki niezawodności pracy systemu

Wskaźniki charakteryzujące ciągłość zasilania i czas trwania przerw w dostarczaniu energii elektrycznej (ENS i AIT) skalkulowano dla grupy miejsc dostarczania, do której zalicza się odbiorców końcowych oraz operatorów systemów dystrybucyjnych elektroenergetycznych posiadających jedno miejsce dostarczania z sieci przesyłowej. Wyłączenie miejsca dostarczania tych odbiorców skutkuje w praktyce przerwą w realizacji dostaw energii z sieci przesyłowej.

Wskaźniki ENS w miejsce GRI EU28 i AIT w miejsce GRI EU29 dla wyłączeń awaryjnych

ENS 125,22 MWh 0 MWh w 2017 r. w 2016 r. AIT 20,72 minuty 0 minut w 2017 r. w 2016 r.

Rys. 3. Wskaźniki ENS i AIT dla wyłączeń awaryjnych
*Przedstawione na wykresie wartości wskaźników ENS i AIT zostały skalkulowane dla przerw nieplanowanych (awaryjnych) i nie obejmują przerw planowanych.

W 2017 roku wystąpiła jedna przerwa awaryjna skutkująca ok. 3-godzinną przerwą w dostawie energii do jednego z odbiorców zasilanych z sieci przesyłowej. Przerwa była spowodowana awaryjnym, manualnym wyłączeniem linii zasilających. Przyczyną wyłączenia zasilania odbiorcy było wejście postronnej osoby na słup linii 220 kV. Wyłączenie pozostałych urządzeń, linii oraz transformatorów powiązanych z miejscem zdarzenia było podyktowane względami bezpieczeństwa.

W 2016 r. nie odnotowano zdarzeń skutkujących awaryjnymi przerwami w dostawach energii do odbiorców w miejscach dostarczania z sieci przesyłowej określonych jak wyżej.

Niskie poziomy wskaźników ENS i AIT świadczą o wysokim poziomie niezawodności pracy sieci przesyłowej, którą zarządzamy, a także o pewności zasilania odbiorców przyłączonych do tej sieci.

Wskaźniki ENS w miejsce GRI EU28 i AIT w miejsce GRI EU29 dla wyłączeń planowanych oraz awaryjnych

ENS 671,64 MWh 425,10 MWh w 2017 r. w 2016 r. AIT 111,15 minuty 84,44 minuty w 2017 r. w 2016 r.

Rys. 4. Wskaźniki ENS i AIT dla wszystkich wyłączeń (planowanych i awaryjnych)
*Przedstawione na wykresie wartości wskaźników ENS i AIT zostały obliczone dla przerw awaryjnych oraz planowanych wynikających z realizowania planowych niezbędnych prac remontowo-eksploatacyjnych elementów sieci przesyłowej zasilających odbiorców.

Utrzymywanie się wartości wskaźników ENS i AIT stale na niskim poziomie (zbliżone wartości w 2017 i 2016 roku) wpływa pozytywnie na zaufanie odbiorców przyłączonych do sieci przesyłowej. Ograniczamy liczbę i długość przerw w dostawach energii elektrycznej do odbiorców powodowanych przerwami planowanymi, wdrażając systemy optymalizacji harmonogramu prac remontowo-eksploatacyjnych elementów sieci przesyłowej zasilających odbiorców. W przypadku przerw planowanych realizujemy wyłączenia w terminach uzgadnianych z odbiorcami – przeważnie w okresach deklarowanego przez odbiorców braku poboru energii. Dzięki temu w okresach wyłączeń odbiorcy dostosowują swoje zapotrzebowanie lub korzystają z innych metod zaopatrzenia w energię elektryczną (np. z sieci OSD).

ENS
Wskaźnik energii elektrycznej niedostarczonej przez system przesyłowy elektroenergetyczny. Wyrażony jest w MWh na rok i stanowi sumę iloczynów mocy niedostarczonej wskutek przerwy i czasu jej trwania. Wskaźnik ten obejmuje przerwy krótkie, długie oraz bardzo długie z uwzględnieniem przerw katastrofalnych i bez uwzględnienia tych przerw.

AIT
Wskaźnik średniego czasu trwania przerwy w systemie przesyłowym elektroenergetycznym. Wyrażany w minutach na rok, stanowi iloczyn liczby 60 i wskaźnika energii niedostarczonej przez system przesyłowy elektroenergetyczny (ENS) podzielony przez średnią moc dostarczoną przez system przesyłowy elektroenergetyczny wyrażoną w MW.

Wskaźnik ciągłości dostaw energii elektrycznej

Wskaźnik ciągłości dostaw określa pewność zasilania wszystkich odbiorców przyłączonych do sieci przesyłowej

Rys. 5. Wskaźnik ciągłości dostaw energii elektrycznej

Ilość energii elektrycznej niedostarczonej do odbiorców usług przesyłania w ciągu roku została wyznaczona z uwzględnieniem zarówno planowych, jak i nieplanowych przerw w dostawach energii do odbiorców. Wykorzystanie w kalkulacji wskaźnika całkowitej ilości energii elektrycznej dostarczonej z sieci przesyłowej w ciągu roku stanowi wolumen energii elektrycznej pobranej z sieci przesyłowej we wszystkich miejscach dostarczania przez odbiorców końcowych i operatorów systemów dystrybucyjnych przyłączonych do sieci przesyłowej.

Wskaźnik ciągłości dostaw energii elektrycznej

Wskaźnik został skalkulowany jako iloraz całkowitej ilości energii elektrycznej dostarczonej do odbiorców usług przesyłania (OSD i odbiorców końcowych) przez sumę ilości energii elektrycznej niedostarczonej i dostarczonej tym obiorcom w ciągu roku.

Utrzymanie wskaźników ciągłości dostaw na wysokim poziomie jest efektem polityki eksploatacyjno-remontowej majątku przesyłowego realizowanej przez OSP.

To robimy, aby utrzymać ciągłość dostaw energii elektrycznej do odbiorców:

  • Opracowanie planów koordynacyjnych pracy sieci w horyzoncie długo- i krótkookresowym. 
    Harmonogramy zarówno prac eksploatacyjnych, jak i prac remontowych elementów sieciowych oraz jednostek wytwórczych są zaplanowane w taki sposób, aby zapewnić dotrzymanie wymaganych w założonym okresie poziomów nadwyżek mocy dostępnej ponad prognozowane zapotrzebowanie oraz zapewnić wymagane kryteria bezpiecznej pracy sieci, w tym kryterium niezawodnościowe (n-1).
  • Opracowanie i wdrożenie jednolitego modelu eksploatacji pozwalającego w sposób cykliczny, ustandaryzowany i mierzalny oceniać stan techniczny urządzeń oraz środowiska ich pracy. Dzięki tym działaniom najbardziej wyeksploatowane i najstarsze elementy majątku sieciowego – potencjalne źródło stanów awaryjnych i zakłóceniowych – są prewencyjnie wymieniane.
  • Realizacja programu rozwoju służb eksploatacyjnych. Pozwala na ciągłe zwiększanie kompetencji własnych służb eksploatacyjnych, w tym wykonujących prace w terenie.
  • Podejmowanie działań inwestycyjnych. Optymalizuje obciążenie linii przesyłowych i eliminuje stany przeciążeniowe elementów systemu przesyłowego.
  • Systematyczna standaryzacja wyposażenia sieci i tworzenie bazy magazynowej. Pozwala na szybkie i optymalne finansowo dokonywanie niezbędnych wymian

 

GRI  EU12   Straty energii elektrycznej w procesie przesyłu, z wyszczególnieniem przyczyn stratJednostka20172016
Straty techniczne MWh 1 669 042 1 684 995
Straty nietechniczne (np. nielegalny pobór energii elektrycznej) MWh 0 0
Straty w przesyle jako procent całkowitej wprowadzonej energii do systemu (oficjalne dane G.10.7)* % 1,60 1,62

*Wartość nie obejmuje energii na pokrycie potrzeb własnych stacji.
Tab. 1. Straty energii elektrycznej w procesie przesyłu, z wyszczególnieniem przyczyn strat

Techniczne straty przesyłowe są związane między innymi z konfiguracją pracy sieci, zapotrzebowaniem na energię elektryczną oraz ilością przesyłanej energii elektrycznej w wymianie międzynarodowej. 

Rozwój systemu przesyłowego

GRI 103-1 Podstawą zrównoważonego rozwoju krajowej gospodarki jest zapewnienie niezbędnej ilości energii elektrycznej wszystkim odbiorcom. Dążymy do tego, żeby system przesyłowy zapewniał niezawodność dostaw energii elektrycznej zarówno teraz, jak i w przyszłości. To nasza odpowiedzialność.

Kluczowym i najważniejszym zadaniem Polskich Sieci Elektroenergetycznych jako operatora systemu przesyłowego jest zapewnienie bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej – zarówno obecnie, jak i w perspektywie długoterminowej. PSE muszą też tworzyć warunki dla przyłączania do sieci przesyłowej i wyprowadzenie mocy z nowych elektrowni i OZE, a także rozwijać połączenia transgraniczne. Aby skutecznie realizować te zadania niezbędna jest sprawna i dobrze rozwinięta infrastruktura sieciowa – linie i stacje elektroenergetyczne. Z tego powodu niezwykle istotny jest obszar inwestycji związany z infrastrukturą przesyłową.

Realizując Politykę Energetyczną Polski, PSE ukierunkowują działalność inwestycyjną głównie na rozwój linii 400 kV, które mają większe możliwości przesyłu przy  mniejszych stratach energii. Realizowane jest stopniowe zastępowanie istniejącej sieci 220 kV siecią o napięciu 400 kV oraz wieloletni program wymiany transformatorów o niższym poziomie strat.

Warto wiedzieć

GRI 103-2 Kluczowe projekty realizowane w najbliższych latach dotyczą m.in. rozbudowy krajowego systemu przesyłowego pod kątem wyprowadzenia mocy i przyłączenia nowych źródeł wytwórczych w północnej Polsce (źródła konwencjonalne i OZE), południowej i południowo-zachodniej Polsce (również źródła konwencjonalne i OZE) oraz rozbudowy tzw. węzła centralnego – linii i stacji w centrum kraju.

Do tego ambitnego procesu inwestycyjnego nasza spółka przygotowywała się od kilku lat. Opracowaliśmy i wdrożyliśmy nowy, efektywny model inwestycji.

Dowiedz się więcej

Plan rozwoju sieci przesyłowej

Doskonalenie nowego modelu realizacji inwestycji infrastrukturalnych


GRI 103-2
Jako gwarant bezpieczeństwa i stabilności krajowego systemu elektroenergetycznego w Polsce PSE czują się odpowiedzialne za stan krajowej infrastruktury przesyłowej. Realizujemy inwestycje sieciowe mając świadomość wyzwań oraz trendów, wpływających na bieżące i przyszłe potrzeby systemu.

Wybrane trendy wpływające na zmianę potrzeb systemu elektroenergetycznego:

  • Wzrost udziału źródeł niestabilnych w polskim miksie energetycznym komplikuje proces zarządzania siecią przesyłową; 
  • Krajowy system elektroenergetyczny stoi na progu potencjalnej rewolucji w przemyśle motoryzacyjnym, która może doprowadzić do znaczącego zwiększenia zapotrzebowania na energię; 
  • Zmieniają się historyczne ośrodki generowania podaży i popytu energii elektrycznej ze względu na wspieranie źródeł rozproszonych. 

Wszystkie wymienione czynniki utrudniają długoterminowe planowanie rozwoju sieci przesyłowej.

Aby odpowiedzieć na potrzeby rynku, doskonalimy obszar inwestycji. Do tworzenia Planu Zamierzeń Inwestycyjnych oraz Portfela Inwestycji Sieciowych wykorzystujemy zaawansowane narzędzia technologiczne.

Doskonalenie obszaru inwestycji w PSE pozwoliło w 2017 r. zredukować opóźnienia projektów inwestycyjnych oraz urealnić terminy oddania poszczególnych inwestycji do użytkowania. Ponadto, zwiększenie efektywności obszaru inwestycji wpłynęło na zwiększenie bezpieczeństwa dostaw energii oraz racjonalizację wydatkowania środków, co oznacza mniejsze obciążenia finansowe dla odbiorców.

GRI 103-2 Portfel inwestycji sieciowych

Zgodnie z wdrożonym w PSE nowym Modelem realizacji inwestycji, wprowadziliśmy narzędzie do zarządzania procesem realizacji inwestycji sieciowych – Portfel inwestycji sieciowych.

Projekty wprowadzane do Portfela podlegają grupowaniu, kategoryzacji, nadaniu priorytetów i kolejności realizacji uwzględniających szczególnie uwarunkowania systemowe związane z możliwością wymaganych wyłączeń elementów sieci przesyłowej. Portfel podlega aktualizacjom kwartalnym i każdorazowej akceptacji przez Komitet Inwestycyjny.

W skład Portfela inwestycji sieciowych wchodzą inwestycje z zakresu budowy, rozbudowy i modernizacji obiektów sieci przesyłowej, dla których:

  • podpisane zostały umowy z wykonawcami,
  • ogłoszone zostało postępowanie o udzielenie zamówienia,
  • podjęta została decyzja o kontraktacji.

Ze względu na wzajemne powiązanie funkcjonalne oraz wspólny łączny cel niektórych zadań inwestycyjnych, projekty inwestycyjne ujęte w Portfelu inwestycji sieciowych zostały pogrupowane w programy inwestycyjne w sposób umożliwiający przyporządkowanie każdemu programowi odrębnego znaczenia ze względu na rolę w systemie oraz spodziewany efekt. Podział projektów na programy został dokonany z uwzględnieniem wyników analiz systemowych przeprowadzonych na etapie analizy scoringowej zamierzeń i zadań inwestycyjnych ujętych w Planie Zamierzeń Inwestycyjnych PSE S.A. W ten sposób utworzono 5 programów strategicznych oraz 3 obszarowe.

Programy strategiczne na lata 2017-2021

1 maja 2017 roku powołana została Centralna Jednostka Inwestycyjna (CJI) w celu realizacji procesu inwestycyjnego; budowy, rozbudowy i modernizacji majątku sieciowego.

W CJI wdrożono organizację projektową; powołano programy i utworzono poszczególne projekty. Każdy program i projekt realizowany w CJI jest monitorowany, co pozwala na:

  • dostarczenie informacji zarządczych na wyższe szczeble zarządzania,
  • koordynację prowadzonych działań,
  • przekazanie informacji zwrotnych kierownikom projektów w zakresie ich projektów i projektów powiązanych,
  • szybką reakcję na zmiany w projektach lub ich otoczeniu.

Program 1.

Wyprowadzenie mocy z El. Kozienice wraz z poprawą warunków zasilania północno-wschodniej Polski:
17 projektów, 1,99 mld  łącznego zakontraktowanego budżetu na 30 września 2018 roku.

Program 2.

Wyprowadzenie mocy z El. Turów wraz z poprawą warunków zasilania południowo-zachodniej Polski:
14 projektów, 1,82 mld zł łącznego zakontraktowanego budżetu na 30 września 2018 roku.

Program 3.

Wyprowadzenie mocy z El. Dolna Odra i OZE wraz z poprawą warunków zasilania północno-zachodniej Polski: 12 projektów, 1,53 mld zł łącznego zakontraktowanego budżetu na 30 września 2018 roku.

Program 4.

Wyprowadzenie mocy z OZE wraz z poprawą warunków zasilania północnej Polski:
14 projektów, 2,23 mld zł łącznego zakontraktowanego budżetu na 30 września 2018 roku.

Program 5.

Wyprowadzenie mocy z El. Bełchatów wraz z poprawą warunków zasilania centralnej Polski:
6 projektów, 0,23 mld zł łącznego zakontraktowanego budżetu na 30 września 2018 roku.

Programy obszarowe na lata 2017-2021

Program 6.

Program Obszarowy – Północ:
25 projektów, 1,00 mld zł łącznego zakontraktowanego budżetu na 30 września 2018 roku.

 

Program 7.

Program Obszarowy – Południe:
35 projektów, 1,27 mld zł łącznego zakontraktowanego budżetu na 30 września 2018 roku.

Program 8.

Zakończenie formalne realizacji inwestycji:
23 projekty, 0,41 mld zł łącznego zakontraktowanego budżetu na 30 września 2018 roku.

Kluczowe liczby

Realizacja Planu Inwestycji Rzeczowych

GRI 203-1 Przyjęliśmy programy strategiczne i obszarowe oraz dobieramy do nich pakiet zadań inwestycyjnych w taki sposób, żeby zapewnić skuteczną realizację celów strategicznych opartych na zrównoważonym rozwoju krajowego systemu przesyłowego. Uwzględniamy przy tym aktualne uwarunkowania – zwłaszcza systemowe i formalno-prawne realizacji inwestycji.

Sprawy formalno-prawne związane z realizacją budowy linii zajmują 80 proc. czasu trwania umowy, a sama faza budowy linii nie więcej niż 20 proc.

Poniesione nakłady inwestycyjne według grup Planu (kwotowo)

Wyszczególnienie

Nakłady (w mln zł)

2017

2016

Teleinformatyka

33,9

37,3

Budowa i rozbudowa stacji i linii elektroenergetycznych

1 250,8

1 024,3

Modernizacja stacji i linii elektroenergetycznych

150,2

136,5

Budynki i budowle

1,4

1,8

Zakupy gotowych dóbr inwestycyjnych

7,3

4,4

Przygotowanie inwestycji

9,7

8,9

Zakup obiektów sieciowych

0,6

3,7

Rezerwa

6,5

-

Razem

1 460,4

1 216,9

Tab. 2. Poniesione nakłady inwestycyjne wg grup Planu (kwotowo)

Realizowane zadania inwestycyjne

Wyszczególnienie

Liczba zadań

2017

2016

Zadania kontynuowane

114

107

Zadania nowo rozpoczynane

33

20

RAZEM

147

127

Tab. 3. Realizowane zadania inwestycyjne

Kluczowe liczby

Utrzymanie sieci przesyłowej

Jesteśmy właścicielem sieci przesyłowej składającej się z 14 195 km linii najwyższych napięć oraz 106 stacji elektroenergetycznych. To właśnie od stanu dyspozycyjności naszej sieci w znacznym stopniu zależy bezpieczeństwo pracy całego systemu. Dlatego utrzymujemy stan techniczny i układ pracy sieci przesyłowej w sposób spełniający obowiązujące wymagania.

Nasza infrastruktura sieciowa obejmuje również podmorską linię kablową o napięciu 450 kV i długości 127 km. Długość całej linii łączącej Polskę ze Szwecją wynosi 254 km.

Zarządzanie procesem eksploatacji sieci

GRI 103-2 Proces utrzymania infrastruktury sieciowej realizujemy w oparciu o model eksploatacji majątku sieciowego. Model ten, wraz z „Instrukcjami organizacji i wykonywania prac eksploatacyjnych na liniach i stacjach” są zbiorami nadrzędnych zasad regulujących proces utrzymania majątku sieciowego w obszarze organizacji, planowania, wykonywania, dokumentowania i rozliczania prac eksploatacyjnych.

Model określa zakresy prac i zasady ich wykonywania w odniesieniu do regulacji prawnych oraz obowiązków ustawowych nałożonych na operatora systemu przesyłowego. Tym samym stwarza warunki do realizacji systematycznego procesu optymalizacji w zakresie eksploatacji majątku sieciowego. Z modelu eksploatacji wynikają bezpośrednio szczegółowe zasady eksploatacji urządzeń zebrane w „Instrukcji organizacji i wykonywania prac eksploatacyjnych na liniach i stacjach NN”, a także wytyczne do oceny stanu technicznego i zasad kwalifikacji do remontów.

Model eksploatacji majątku zaktualizowaliśmy, bazując na dotychczasowych doświadczeniach. Postanowiliśmy odejść od praktykowanego dotychczas modelu eksploatacji TBM (ang. time based maintenance), opartego na stałych cyklach prac wynikających bezpośrednio z dokumentacji techniczno-ruchowych poszczególnych urządzeń. Nowy model eksploatacji majątku powstał w oparciu o metodykę PdM (ang. predictive maintenance), czyli technikę prowadzenia eksploatacji opartej na przewidywaniu potrzeb. Łączy regularne pomiary stanu technicznego z uwzględnieniem oczekiwanych wyników jakościowych pracy (wyniki diagnostyki). Główny nacisk położony jest na realizację prac diagnostycznych stanowiących podstawę do uzyskania mierzalnego wyniku oceny stanu technicznego poszczególnych urządzeń sieciowych.

Wyniki przedmiotowych prac – w korelacji z doświadczeniem zebranym na drodze wieloletniej eksploatacji poszczególnych urządzeń – pozwalają na ocenę ich stanu technicznego i prognozowanie tempa degradacji, a tym samym na określanie wpływu prac eksploatacyjnych (przeglądy, zabiegi konserwacyjne) na kondycję poszczególnych instalacji w przyszłości. Jednocześnie model eksploatacji umożliwia prognozowanie kosztów ich utrzymania w całym okresie życia technicznego.

GRI 103-1 Do zarządzania procesem eksploatacji sieci wykorzystujemy system informatyczny Asset Management. Obejmuje on cały proces eksploatacji, czyli kompleksową bazę danych składników majątkowych, rejestrację zdarzeń, planowanie i realizację prac, zarządzanie kontraktami oraz gospodarkę magazynową. Dzięki temu wszystkie wymienione operacje realizowane są na bardzo wysokim poziomie szczegółowości niezbędnym do zapewnienia oczekiwanego wsparcia procesu decyzyjnego w obszarze utrzymania majątku sieciowego.

Ze względu na rozproszenie majątku PSE na terenie całego kraju, do właściwego zarządzania nim niezbędne jest wykorzystanie systemu klasy GIS (ang. geographic information system). Wykorzystywany do tego celu System Informacji Przestrzennej (SIP) w PSE oparty na platformie ArcGIS pozwala m.in. na analizowanie wpływu środowiska zewnętrznego na pracę sieci przesyłowej. Stanowi kluczowe wsparcie podczas określania niezawodności obiektów liniowych oraz umożliwia precyzyjne wydatkowanie środków i nakładów na utrzymanie infrastruktury sieciowej PSE w oczekiwanym stanie technicznym.

Utrzymanie majątku sieciowego wymaga również wsparcia systemów IT, ale trzon całego procesu jest oparty o brygady terenowe naszej spółki zlokalizowane w pięciu zamiejscowych komórkach Departamentu Eksploatacji: w Warszawie, Radomiu, Katowicach, Poznaniu oraz Bydgoszczy. Ze względu na znaczne rozproszenie majątku komórki zamiejscowe są dodatkowo podzielone na 28 Wydziałów Terenowej Eksploatacji ZES. Pracownicy ZES swoją pracą zapewniają bezpieczeństwo realizacji czynności ruchowych oraz diagnostycznych i konserwacyjnych. Poprzez zaangażowanie w zabezpieczenia i lokalizację miejsca awarii sieciowych, stanowią również swoiste pogotowie energetyczne na potrzeby operatora sieci przesyłowej. Kompetencje oraz specjalistyczne umiejętności pracowników Wydziałów Terenowej Eksploatacji utrzymywane są na wysokim poziomie dzięki systematycznym szkoleniom technologicznym. Z kolei dzięki uruchomionemu Programowi rozwoju służb eksploatacyjnych szkolenia pracowników ZES mają charakter kompleksowy i systematyczny. 

Elementem unikatowym na polskim rynku są szkolenia na wybudowanym w PSE symulatorze Krajowego Systemu Elektroenergetycznego. Pozwalają one na doskonalenie umiejętności ruchowych – zwłaszcza poprzez symulacje stanów awaryjnych w sieci przesyłowej i koordynowanej przez OSP.

Realizacja prac eksploatacyjnych, zarówno diagnostycznych, jak i konserwacyjnych, odbywa się na podstawie rocznego Planu Usług Technicznych (PUT). Plan uwzględnia przede wszystkim zabiegi diagnostyczne niezbędne do utrzymania oczekiwanego poziomu wiedzy na temat stanu technicznego urządzeń, ale też zawiera prace ponadstandardowe, wynikające z analiz kondycji urządzeń na zasadach określonych w modelu eksploatacji. Ze względu na fakt, że sieć elektroenergetyczna jest obiektem „żywym” i zmiennym, w ciągu roku PUT jest modyfikowany ze względu na konieczność realizacji prac nieplanowych i awaryjnych. W pierwszej kolejności prace eksploatacyjne są realizowane za pośrednictwem własnych brygad eksploatacyjnych (ZES). W przypadkach wykraczających poza możliwości kadrowe lub wymagających zaangażowania unikatowego serwisu (np. producenta) prace eksploatacyjne są realizowane za pośrednictwem podmiotów zewnętrznych.

W sytuacji, gdy dalsza eksploatacja urządzenia jest nieefektywna finansowo lub może prowadzić do wzrostu prawdopodobieństwa wystąpienia awarii sieciowej, na takim urządzeniu planowane są prace odtworzeniowe. W zależności od złożoności, technologii oraz zakresu, prace te mają charakter modernizacyjny lub remontowy i są poprzedzone gruntowną analizą potrzeb i zakresu. Prace modernizacyjne są realizowane zgodnie z obowiązującym w spółce nowym procesem inwestycyjnym. Prace o charakterze remontowym są realizowane zgodnie z opracowywanym pięcioletnim Planem Remontów.

 

Kluczowe liczby

Zapewnienie bezpieczeństwa teleinformatycznego i technicznego systemu elektroenergetycznego

Zapewnienie bezpieczeństwa teleinformatycznego systemu elektroenergetycznego odbywa się w ramach podstawowych zadań dedykowanych komórek IT, wdrażania Strategii ICT oraz współpracy z innymi operatorami systemów energetycznych przy opracowywaniu rozwiązań w zakresie bezpieczeństwa teleinformatycznego.  

Dowiedz się więcej

Program Cyberbezpieczeństwa GK PSE

Wspieranie innowacyjnych rozwiązań i własne inwestycje w innowacyjne rozwiązania ─ dobre praktyki


GRI 103-1
Oto przykładowe projekty badawcze realizowane przez PSE Innowacje na rzecz PSE, których celem jest zapewnienie wsparcia dla bezpiecznej i ekonomicznej pracy systemu elektroenergetycznego.

  • Elektromobilność. Analizy wpływu rozwoju rynku pojazdów samochodowych z napędem elektrycznym na moc i energię w KSE;
  • Prosumencka Chmura Energii;
  • Analiza asymetrii napięć i prądów w układach sieci NN;
  • Symulator KSE.

Elektromobilność. Analizy wpływu rozwoju rynku pojazdów samochodowych z napędem elektrycznym na moc i energię w KSE

Rozwój rynku pojazdów elektrycznych powinien wpłynąć na obniżenie emisyjności sektora transportu i ograniczenie zależności od importu ropy naftowej. Elektromobilność znacząco przyczyni się do rozwiązania problemów współczesnych miast, takich jak smog i hałas, a także stymuluje rozwój nowych gałęzi przemysłu, np. produkcji baterii. 

Wzrost liczby samochodów z napędem elektrycznym będzie miał wpływ na funkcjonowanie sektora elektroenergetycznego zarówno z perspektywy wzrostu zapotrzebowania KSE na moc i energię elektryczną, jak i dla funkcjonowania infrastruktury sieciowej (przede wszystkim w obszarze działalności OSD). Poza potencjalnymi wyzwaniami dla KSE, które mogą się pojawić w związku z rozwojem rynku samochodów elektrycznych i zapotrzebowania na ładowanie baterii aut, stworzy również szansę na rozwój nowego sektora usług, takich jak możliwość elastycznego zarządzania popytem, świadczenia usług systemowych przez podmioty agregujące, np. punkty ładowania samochodów elektrycznych wyposażone w magazyny energii, które mogą stanowić rezerwowe źródło zasilana sieci najniższych napięć w przypadku wystąpienia awarii pracy sieci OSD. Taki potencjał mają zarówno samochody osobowe używane w gospodarstwach domowych oraz flotach firmowych, jak i autobusy w transporcie miejskim. 

Rys. 6. Czynniki wpływające na rozwój elektromobilności. Źródło: oprac. PSE Innowacje

Skala tych wyzwań i wielkość potencjału wykorzystania samochodów elektrycznych jako elementu inteligentnego zarządzania KSE jest przedmiotem modelowania w opracowanych przez PSE Innowacje scenariuszach tempa rozwoju rynku samochodów elektrycznych w Polsce.

Scenariusze skonstruowano na podstawie analizy czynników warunkujących wybory konsumentów podczas zakupu samochodów; kosztów nabycia i eksploatacji oraz komfortu użytkowania uzależnionego m.in. od zasięgu samochodów elektrycznych i dostępności punktów ładowania. Na bazie prognoz wzrostu liczby samochodów elektrycznych w Polsce budowane są modele rozłożenia zapotrzebowania na ładowanie w czasie oraz optymalizacji rozmieszczenia punktów ładowania w przestrzeni. Te z kolei są przekładane na prognozy wzrostu zapotrzebowania na moc i energię w Polsce do 2050 r.

Znając skalę wzrostu zapotrzebowania na moc i energię ze strony aut elektrycznych można zaprojektować narzędzia zarządzania procesem ładowania samochodów elektrycznych tak, by minimalizować jego wpływ na obciążenie KSE w szczycie dobowego zapotrzebowania i wykorzystać do wypłaszczenia tzw. doliny nocnej zapotrzebowania, poprzez zachęty taryfowe na rzecz ładowania samochodów elektrycznych w czasie, gdy zapotrzebowanie gospodarstw domowych i przemysłu jest najmniejsze, np. w nocy, oraz możliwość ograniczania poboru przez stacje ładowania w okresach największego obciążenia sieci lub awarii.

Prowadzone analizy pozwalają również ocenić skalę inwestycji na rzecz rozwoju sieci dystrybucyjnej i stacji ładowania w celu sprostania potrzebom rosnącej liczby samochodów elektrycznych w Polsce. W kolejnym kroku pozwolą oszacować rozwój usług dla użytkowników samochodów elektrycznych, takich jak mapowanie dostępnych punktów ładowania oraz wynagradzanie za udostępnienie baterii samochodów elektrycznych jako przenośnych magazynów energii.

Prosumencka Chmura Energii

Obserwowane zmiany zachowania użytkowników energii elektrycznej, modeli funkcjonowania dostawców energii elektrycznej, zmiany u wytwórców oraz przewidywany znaczący rozwój elektromobilności będą prowadziły do zmian zachowania uczestników rynku energii i – tym samym – zmiany modelu funkcjonowania systemów elektroenergetycznych. Chcąc nadążyć za tymi zmianami, także spodziewanymi w przyszłości, prowadzimy badania różnych koncepcji funkcjonowania rynku energii i systemów elektroenergetycznych. Nowe elementy i użytkowników systemów (energetyka rozproszona, elektromobilność oraz sterowane odbiory) przestaje się traktować jako biernych uczestników runku energii, a zaczyna się postrzegać jako znaczących „graczy” mogących wspomagać utrzymanie prawidłowego funkcjonowania tych systemów.

Nasza organizacja jest inicjatorem śmiałej wizji, stanowiącej próbę zaadoptowania dla systemów elektroenergetycznych koncepcji chmury, w której zakłada się, że system elektroenergetyczny stanowi niejako wirtualny magazyn energii elektrycznej, ze swobodnym dostępem każdego uczestnika. Ta wizja to koncepcja adaptacji idei chmury energii dla prosumentów, tj. końcowych odbiorców energii elektrycznej przyłączanych do sieci niskiego napięcia i posiadających własne mikroinstalacje wytwórcze.

Chmurę energii dedykowaną prosumentom nazwano Prosumencką Chmurą Energii (ang. Prosumer Energy Cloud – PEC). Stanowi to propozycję nowej usługi świadczonej przez operatorów sieciowych dla prosumentów. Fizycznie realizacja PEC polega na rejestrowaniu wolumenu energii elektrycznej wprowadzanej do systemu elektroenergetycznego przez mikroinstalację należącą do prosumenta oraz rejestrowaniu wolumenu energii elektrycznej pobieranej przez prosumenta z systemu. Wolumeny energii wprowadzonej i pobranej przez danego prosumenta będą przypisywane do jego „portfela”. Traktowanie systemu elektroenergetycznego jako wirtualnego magazynu pozwalałoby prosumentom na wirtualne magazynowanie nadmiaru energii wygenerowanej w należących do nich mikroinstalacjach oraz swobodne korzystanie ze zgromadzonej energii w dowolnej chwili (niekoniecznie tożsamej z chwilą wytworzenia). Ilustruje to rysunek 7.

Rys. 7. Idea PEC. Źródło: oprac. PSE Innowacje

Wprowadzenie PEC ułatwi prosumentom korzystanie z sieci elektroenergetycznej, znacząco uprości rozliczenia pomiędzy prosumentem a dostawcą energii elektrycznej, przyczyni się do dalszego zrównoważonego rozwoju lokalnych źródeł energii instalowanych w mikroinstalacjach prosumenckich, a także ułatwi realizację założeń krajowego programu elektromobilności.

Dotychczas opracowana koncepcja PEC stanowi pierwszą fazę rozwoju. W kolejnych fazach rozwojowych zakłada się uwzględnienie możliwości sterowania i nadzoru nad pracą urządzeń w mikroinstalacjach prosumenckich w postaci: źródeł, sterowanych odbiorników i fizycznych magazynów energii, np. domowych magazynów energii lub baterii zainstalowanych w pojazdach elektrycznych. Docelowo PEC ma pozwolić również na agregację zasobów prosumenckich, co stworzyłoby zupełnie nowe możliwości ich wykorzystania do świadczenia różnego rodzaju usług regulacyjnych, w tym systemowych.

Analiza asymetrii napięć i prądów w układach sieci NN

W układach przesyłowych występowanie asymetrii napięć i prądów wynika z różnych impedancji własnych i wzajemnych poszczególnych faz. Jest to wynik określonego rozłożenia przewodów fazowych (torów prądowych) na konstrukcji wsporczej linii.

Zgodnie ze standardem KSE, poziom zawartości składowej przeciwnej napięcia w sieciach 400 kV, 220 kV i 110 kV nie powinien przekraczać 1%. W wyjątkowych sytuacjach dopuszcza się maksymalny udział składowej przeciwnej do 2%. Jako wyjątkowe sytuacje należy rozumieć układy sieci inne niż normalne; stany remontowe oraz stany awaryjne skutkujące np. wyłączeniem toru linii.

Innymi słowy, na drodze przepływu prądu przez rozwieszone na słupach przewody stawiany jest opór przez sam przewód i ziemię. Opór ten wynika m.in. z oddziaływania pól magnetycznych wytwarzanych przez przewody różnych faz umieszczone na tej samej konstrukcji wsporczej. Niesymetryczny rozkład pola magnetycznego, wynikający z niesymetrycznego rozmieszczenia przewodów względem siebie, powoduje różnicę w przepływie prądu w poszczególnych przewodach oraz różnicę w napięciach na końcu tych przewodów. Zachowanie odpowiedniej symetrii prądów i napięć jest parametrem jakości energii, którą operator systemu elektroenergetycznego powinien dotrzymywać. Zachowanie symetrii napięć i prądów można zapewnić przez optymalne przypisanie poszczególnych przewodów do odpowiednich faz.

  • Impedancja własna – opór stawiany prądowi przemiennemu płynącemu w przewodzie wynikający z istnienia tego przewodu oraz ziemi, stanowiącej zamknięty obwód.
  • Impedancja wzajemna – opór stawiany prądowi przemiennemu płynącemu w przewodzie wynikający z wzajemnego sprzężenia magnetycznego różnych przewodów i ziemi.
  • Składowa przeciwna napięcia – składowa napięcia świadcząca o asymetrii fazowej napięć (im wyższa wartość tej składowej, tym silniejsze zjawisko asymetrii).
  • Optymalizacja układów faz w ciągach liniowych – problem decyzyjny polegający na odpowiednim przypisaniu faz L1, L2 oraz L3 do poszczególnych przewodów na linii elektroenergetycznej zgodnie z zadanym kryterium, np. minimalizacja składowej przeciwnej napięcia na szynach stacji po obu stronach linii.

Jak projekt przekłada się w praktyce na jakość pracy KSE?

Rys. 8. Praktyczne przełożenie projektu na jakość pracy KSE. Źródło: oprac. PSE Innowacje

Symulator KSE

W celu podwyższania standardów bezpieczeństwa systemu elektroenergetycznego oraz kształtowania innowacyjnego środowisko pracy, dbamy o rozwój kompetencji pracowników PSE. Służy temu opracowany Symulator Krajowego Systemu Elektroenergetycznego.

Symulator KSE to narzędzie szkoleniowe pozwalające specjalistom czuwającym nad stabilną pracą systemu elektroenergetycznego ćwiczyć współpracę pomiędzy służbami dyspozytorskimi oraz zarządzanie siecią w stanach normalnych, zakłóceniowych oraz awaryjnych. Narzędzie umożliwia realizację programów szkoleniowych dla służb dyspozytorskich Krajowej Dyspozycji Mocy (KDM), Obszarowych Dyspozycji Mocy (ODM), Operatorów Sieci Dystrybucyjnych (OSD) oraz służb eksploatacyjnych CN/RCN/ZES. Szkolenia są przeprowadzane przez zespół PSE Innowacje.

Symulator jest narzędziem szkoleniowym szeroko stosowanym od lat w krajach zachodnich. Na tle symulatorów stosowanych na świecie Symulator KSE wyróżnia się szybkością reakcji na działania ćwiczących dyspozytorów oraz odwzorowaniem przebiegów dynamicznych towarzyszących operacjom łączeniowym, rozruchu bloków elektrowni itp. Wszystko to sprawia, że symulacja pracy KSE jest prowadzona w środowisku zbliżonym do rzeczywistego.

Warto wiedzieć

Z roku na rok wykorzystanie tego narzędzia szkoleniowego rośnie. W 2017 r. przeprowadzono 48 szkoleń dla 433 dyspozytorów z Polski oraz pracowników odpowiadających za bezpieczeństwo funkcjonowania systemów elektroenergetycznych z sąsiednich państw zainteresowanych tą formą podwyższania kwalifikacji.

Realizowany plan szkoleń na 2018 r.

Rys. 9. Realizowany plan szkoleń na 2018 r. 

Koszty realizacji usług doradczych i prac badawczych*

Rys. 10. Koszty realizacji usług doradczych i prac badawczych

*Usługi doradcze i prace badawcze realizowane były głównie przez PSE Innowacje Sp. z o.o na rzecz PSE. Ponadto na rzecz PSE usługi świadczyły spółki: PSE Inwestycje S.A., Joint Allocation Office S.A. oraz TSCNET Services GmbH. 

Aktywny udział w rozwoju rynku energii elektrycznej

GRI 103-2 Wdrożenie rynku mocy

Funkcjonujący obecnie jednotowarowy rynek energii elektrycznej okazuje się mechanizmem niewystarczającym do wygenerowania niezbędnych długo- i średnioterminowych sygnałów inwestycyjnych, które doprowadziłyby do powstawania nowych, stabilnych mocy wytwórczych oraz modernizacji mocy już istniejących. Pochodną tego jest występowanie charakterystycznego dla rynku jednotowarowego zjawiska brakującej mocy.

W analizach wystarczalności przeprowadzonych dla nadchodzących lat pojawia się pewne prawdopodobieństwo wystąpienia okresów, w których ze względu na brak dostępności zasobów wytwórczych, OSP nie będzie miał technicznych możliwości zbilansowania mocy w KSE. Inwestorzy jednak, pomimo przewidywanego niedoboru mocy, nie podejmują decyzji o inwestowaniu w nowe zasoby wytwórcze, gdyż nie są wystarczająco pewni rentowności tych inwestycji.

Utrzymanie obecnego jednotowarowego modelu rynku energii elektrycznej będzie skutkowało dalszym powiększaniem się problemu brakujących mocy w systemie. Realność tego problemu ukazała sytuacja z sierpnia 2015 roku, kiedy niezbędne było wprowadzenie ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej na obszarze całego kraju w celu zachowania bezpieczeństwa pracy KSE. Aby uniknąć takich sytuacji w przyszłości, konieczne było podjęcie zdecydowanych kroków. Takim krokiem była decyzja o wprowadzeniu w Polsce scentralizowanego rynku mocy.

Podstawowym celem wdrożenia rynku mocy jest zapewnienie bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej do odbiorców końcowych w horyzoncie średnio- i długoterminowym, przy jednoczesnym zachowaniu efektywności kosztowej. Umożliwi on również potencjalny rozwój odnawialnych źródeł energii bez negatywnego wpływu na bezpieczeństwo dostaw energii elektrycznej do odbiorców końcowych.

W ramach mechanizmu rynku mocy PSE będą zawierały umowy mocowe, w ramach których tzw. dostawcy mocy będą zobowiązani do dostarczania do systemu odpowiedniej mocy w okresach zagrożenia oraz do pozostawania w gotowości do jej dostarczania. Zobowiązania te – nazwane obowiązkiem mocowym – będą oferowane na aukcjach przez wytwórców, operatorów magazynów energii oraz sterowanych odbiorów energii elektrycznej (redukcja zapotrzebowania), a także przez podmioty reprezentujące grupy wytwórców albo odbiorców (tzw. agregatorzy). Aukcje mocy będą odbywały się z określonym wyprzedzeniem przed okresem, na który dostawcy mocy oferują swój produkt.

Rynek mocy powinien wygenerować niezbędne zachęty inwestycyjne wspierające budowę nowych mocy wytwórczych, odtwarzanie mocy wycofywanych oraz modernizację istniejących jednostek. Powinien też umożliwić wdrożenie skutecznego, opartego na zasadach konkurencji mechanizmu koordynacji budowy i wycofań mocy wytwórczych oraz rozwoju usług redukcji zapotrzebowania, zapewniając zarazem optymalizację kosztów ponoszonych przez odbiorców końcowych.

Rynek mocy będzie funkcjonował równolegle z rynkiem energii, nie ograniczając jego działania ani nie zastępując kształtowania się cen na rynku energii w wyniku relacji popytu i podaży. Cel – w postaci efektywnego spełnienia pożądanego standardu bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej – zostanie osiągnięty przez uzależnienie popytu na rynku mocy od wyznaczonego prognozowanego zapotrzebowania na moc.

Z punktu widzenia PSE wdrożenie rynku mocy w Polsce jest szansą na wyeliminowanie problemu brakującej mocy w KSE. Umożliwi także zmniejszenie wpływu energetyki na środowisko poprzez modernizację istniejących jednostek wytwórczych oraz budowę nowych, zgodnie z zaostrzonymi normami emisyjnymi.

Rynek mocy to rozwiązanie zapewniające bezpieczeństwo funkcjonowania KSE nie tylko w perspektywie najbliższych lat, ale również w perspektywie długoterminowej.

Ramowy harmonogram procesów rynku mocy w 2018 r.

 

Działanie

Termin

Status

1.

Rozpoczęcie certyfikacji ogólnej

3 kwietnia
2018

Zrealizowano

2.

Zakończenie certyfikacji ogólnej

29 maja
2018

Zrealizowano

3.

Rozpoczęcie certyfikacji do aukcji głównych na lata 2021-2023

5 września
2018

Zrealizowano

4.

Zakończenie certyfikacji do aukcji głównych na lata 2021-2023

31 października
2018

Zrealizowano

5.

Przeprowadzenia aukcji głównej na rok 2021

15 listopada
2018

 

6.

Przeprowadzenia aukcji głównej na rok 2022

5 grudnia
2018

 

7.

Przeprowadzenia aukcji głównej na rok 2023

21 grudnia
2018

 

Tab. 10. Ramowy harmonogram procesów rynku mocy w 2018 roku

Prace w 2017 roku nad stworzeniem Regulaminu rynku mocy

Regulamin rynku mocy został opracowany przez PSE na podstawie art. 82 i 83, w zw. z art. 93 ust. 1 ustawy z 8 grudnia 2017 r. o rynku mocy. Celem Regulaminu jest określenie szczegółowych warunków współpracy operatora z pozostałymi uczestnikami rynku mocy na zasadzie równego traktowania i niedyskryminacji dostawców mocy oraz w sposób zapewniający prawidłowe i jednolite wykonywanie obowiązków mocowych przez wszystkich dostawców mocy w danym okresie dostaw. Regulamin rynku mocy reguluje:

1. prawa i obowiązki operatora oraz wnioskodawców w ramach certyfikacji ogólnej, oraz jej przebieg,

2. prawa i obowiązki operatora oraz dostawców mocy w ramach certyfikacji do aukcji mocy, oraz aukcji mocy, a także ich przebieg, stanowiąc w tym zakresie ustalone przez operatora warunki aukcji w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego,

3. prawa i obowiązki stron umów mocowych – stanowiąc w tym zakresie, wraz ze wzorem umowy mocowej będącym załącznikiem do Regulaminu rynku mocy, ustalony przez operatora cywilnoprawny wzorzec umowy w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego,

4. zawieranie umów mocowych w wyniku transakcji dokonywanych pomiędzy dostawcami mocy w ramach obrotu wtórnego obowiązkiem mocowym na rynku wtórnym,

5. współdziałanie operatora z zarządcą rozliczeń w zakresie wykonywania przez zarządcę rozliczeń obowiązku zapłaty dostawcom mocy wynagrodzenia za wykonywanie obowiązku mocowego,

6. wypłatę dostawcom mocy premii określonej przepisami ustawy z 8 grudnia 2017 r. o rynku mocy,

7. współdziałanie operatora z operatorami systemów dystrybucyjnych w zakresie niezbędnym dla zapewnienia prawidłowego funkcjonowania rynku mocy, szczególnie w zakresie weryfikacji prawidłowości wykonywania obowiązków mocowych przez dostawców mocy,

8. inne sprawy pozostawione zgodnie z art. 83 ustawy z 8 grudnia 2017 r. o rynku mocy do unormowania w Regulaminie rynku mocy.

Regulamin rynku mocy został zatwierdzony przez Prezesa URE, w uzgodnieniu z Ministrem Energii, decyzją Prezesa URE z dnia 30 marca 2018 r.

Wpływ PSE na polską gospodarkę

Głównym zadaniem PSE jest zapewnienie bieżącego i długoterminowego bezpieczeństwa dostaw energii na obszarze Polski, głównie poprzez zarządzanie krajowym systemem elektroenergetycznym oraz utrzymanie i rozbudowę sieci przesyłowej.

Poprzez dostarczanie energii elektrycznej na potrzeby całego kraju oraz inwestycje w rozwój systemu przesyłowego wpływamy w znaczący sposób na wzrost gospodarczy Polski, który z kolei przekłada się na zwiększanie dochodów i poziomu życia Polaków.

Jako płatnik podatków i pozostałych opłat pozytywnie oddziałujemy na lokalne, regionalne i ogólnopolskie budżety, umożliwiając finansowanie wielu znaczących inwestycji.

Wywieramy pozytywny wpływ na wszystkie gałęzie polskiej gospodarki; poczynając od sektora energetycznego, poprzez m.in. handel, hotelarstwo i gastronomię, branżę usług profesjonalnych i biznesowych, aż po rolnictwo i budownictwo. Wpływ ten generujemy poprzez wszystkie elementy modelu tworzenia wartości:

1. Zarządzanie pracą krajowego systemu elektroenergetycznego;

2. Budowę, rozbudowę i utrzymanie infrastruktury sieciowej;

3. Zarządzanie zasobami ludzkimi i aktywną współpracę z otoczeniem spółki.

Efektami naszej działalności są:

 wartość dodana wygenerowana w krajowej gospodarce

wartość dodana wygenerowana w krajowej gospodarce

 zatrudnieni pracownicy i tworzone nowe miejsca pracy

zatrudnieni pracownicy i tworzone nowe miejsca pracy

 wypłacane wynagrodzenia

wypłacane wynagrodzenia

Całość wkładu PSE w ujęciu rocznym została oszacowana za pomocą modelu Wassilego Leontiefa, nazywanego też modelem przepływów międzygałęziowych lub modelem „Input-Output”. Metoda ta koncentruje się na badaniu zależności między gałęziami gospodarki a przedsiębiorstwami. Model został oparty na najbardziej aktualnych tablicach przepływów międzygałęziowych w bieżących cenach bazowych dla produkcji krajowej w 2010 r. opublikowanych przez GUS w 2014 r.

Każda gospodarka, niezależnie czy analizowana z perspektywy pojedynczego kraju czy globalnej, składa się z sektorów i branż, które są wzajemnie powiązane. Jedne są bardziej zależne od siebie, drugie mnie powiązane. Dla przykładu, sektor przetwórstwa spożywczego w znacznie większym stopniu jest powiązany z gałęzią rolnictwa, aniżeli ze sportem i rekreacją.

Ponieważ każdemu przedsiębiorstwu można przypisać przynależność do danego sektora i branży, to podobnie jak gałęzie gospodarki, także i firmy oddziałują między sobą. Zależność tą można zmierzyć wykorzystując analizę przepływów międzygałęziowych (model Input-Output). Wynik zaś wyrażony jest za pomocą trzech mierników wpływu na wzrost: wartości dodanej, zatrudnienia oraz dochodów gospodarstw domowych.

Tysiące kilometrów sieci elektroenergetycznej w trzech wymiarach

Z ekonomicznego punktu widzenia do pokazania, jak bardzo nasza działalność oddziałuje na gospodarkę i społeczeństwo, wykorzystaliśmy trzy obszary kluczowe dla jej wzrostu: wartość dodaną, miejsca pracy oraz wynagrodzenia.

Dla każdego z tych mierników wpływu możemy wyróżnić trzy wymiary, w których przyczyniamy się do poprawy poziomu życia Polaków i wpływamy na polską gospodarkę: bezpośredni, pośredni i indukowany:

  • Efekt bezpośredni – wynika z działalności spółki, np. liczba pracowników zatrudnionych w PSE;
  • Efekt pośredni – rezultatem naszych wydatków na zapewnienie bezpiecznej, niezawodnej i ekonomicznej pracy systemu elektroenergetycznego jest wytworzona wartość dodana i stworzone miejsca pracy u naszych bezpośrednich wykonawców i dostawców oraz u współpracujących z nimi podmiotów, np. podwykonawców;
  • Efekt indukowany – w wyniku naszych działań rosną dochody naszych pracowników oraz osób zatrudnionych przez wykonawców, dostawców i podwykonawców. W efekcie zwiększają się popyt i konsumpcja na rynku, co prowadzi do wzrostu produkcji i usług świadczonych w różnych sektorach gospodarki.

Po dodaniu wyników kalkulacji w każdym z tych trzech wymiarów otrzymujemy efekty łączne generowane przez PSE.

Rys. 11. Wizualizacja modelu przepływów międzygałęziowych. Źródło: oprac. wł. Deloitte

Wpływ PSE na polską gospodarkę w 2017 r.

Wartość dodana

  • Bezpośrednia wartość dodana wytworzona przez PSE w gałęzi produkcji i przesyłu energii elektrycznej wyniosła 4,42 mld zł.
  • W branżach, w których dokonujemy zakupów sprzętu, materiałów i usług oraz w branżach z nimi powiązanych, przyczyniliśmy się do wytworzenia łącznie 1,63 mld zł wartości dodanej.
  • W wyniku współpracy z wieloma przedsiębiorstwami oraz z podwykonawcami naszych kontrahentów (wykonawców), poprzez wypłacone im wynagrodzenia istotnie wpłynęliśmy również na zwiększenie popytu w gospodarce, co – w konsekwencji – pozwoliło wytworzyć indukowaną wartość dodaną w 2017 roku w wysokości 0,76 mld zł.

Rys. 12. Wartość dodana wytworzona w gospodarce Polski dzięki działalności PSE w 2017 roku. Źródło: Szacunki Deloitte

Rys. 13. Wartość dodana wytworzona w poszczególnych branżach dzięki działalności PSE w 2017 roku. Źródło: Szacunki Deloitte

Wartość dodana


Wartość dodana PSE mierzy wartość wytworzoną w wyniku działalności usługowej przedsiębiorstw. Ta wielkość ekonomiczna stanowi różnicę między produkcją globalną a zużyciem pośrednim.

Wartość dodana = produkcja globalna – zużycie pośrednie

Do produkcji globalnej zalicza się: przychody netto ze sprzedaży produktów, marżę na towarach zakupionych do odsprzedaży, zmianę stanu produktów oraz koszt wytworzenia produktów na własne potrzeby.

Zużycie pośrednie obejmuje wartość wyrobów i usług wykorzystanych jako nakłady w procesie produkcji , w tym: zużycie materiałów (łącznie z paliwami) netto, surowców (łącznie z opakowaniami), energii, gazów technicznych, usług obcych, usług pośrednictwa finansowego, koszty podróży służbowych oraz inne koszty.

Suma wartości dodanej brutto wytworzonej przez wszystkie krajowe jednostki instytucjonalne powiększona o podatki od produktów i pomniejszona o dotacje do produktów równa się Produktowi Krajowemu Brutto (PKB).

PKB = wartość dodana + podatki od produktów – dotacje do produktów.

Miejsca pracy

Dzięki zakupom, których dokonujemy w innych branżach, a także zależnościom pomiędzy nimi oraz poprzez sprzedaż naszych usług mamy istotny wpływ na utrzymanie i tworzenie nowych miejsc pracy nie tylko w centrali i naszych ZKO PSE, ale również w wielu sektorach gospodarki.

Ponad 15,63 tys. miejsc pracy – łączna liczba miejsc pracy utrzymana w polskiej gospodarce w 2017 r. dzięki działalności PSE

  • W 2017 r. przeciętna liczba zatrudnionych w PSE wyniosła 2 089 pracowników.
  • W branżach, w których dokonujemy zakupu materiałów, sprzętu i wszelkich usług oraz w sektorach z nimi powiązanych, utrzymujemy ponad 6,8 tys. miejsc pracy.
  • Poprzez udzielanie zamówień na realizację zadań inwestycyjnych, modernizacyjnych i remontowych oraz współpracę z wieloma dostawcami i poddostawcami w sposób indukowany zapewniliśmy blisko 6,7 tys. miejsc pracy w branżach powiązanych z naszą działalnością.

    7,48 - efekt mnożnikowy
    Jedno miejsce pracy w naszej firmie tworzy ponad 6 dodatkowych miejsc pracy w całej gospodarce.

Efekt mnożnikowy: Mnożnik przedstawia, w jaki sposób zmienią się wartość dodana, zatrudnienie, wynagrodzenia w całej gospodarce na skutek zmiany tych wartości w PSE. Obliczono ze wzoru: efekt łączny/efekt bezpośredni.

Rys. 14. Miejsca pracy utrzymane w gospodarce Polski dzięki działalności PSE w 2017 r. Źródło: Szacunki Deloitte

Rys. 15. Miejsca pracy utrzymane w poszczególnych branżach dzięki działalności PSE w 2017 r. Źródło: Szacunki Deloitte

Wynagrodzenia

Wynagrodzenia są jednym z ważniejszych mierników zamożności gospodarstw domowych, a jednocześnie – gwarancją zaspokojenia ich potrzeb bytowych. Poprzez zatrudnienie własnych pracowników oraz pośredni wpływ na wykonawców, dostawców i podwykonawców, którzy dają pracę tysiącom osób i wypłacają im wynagrodzenia, a także w ramach wpływu indukowanego, pozytywnie oddziałujemy na generowanie dodatkowych wynagrodzeń w wielu gałęziach gospodarki Polski.

591 mln zł – łączna wartość wynagrodzeń wytworzonych w polskiej gospodarce w 2017 r. dzięki działalności PSE

  • Niemal 190 mln zł wyniosła suma wynagrodzeń w naszej firmie w 2017 roku.
  • Dzięki zakupom, które dokonujemy od naszych dostawców oraz powiązaniom w gospodarce pomiędzy poszczególnymi gałęziami, wykonawcy, dostawcy oraz podwykonawcy mogli wypłacić swoim pracownikom wynagrodzenia w wysokości ponad 265 mln zł.
  • Wynagrodzenia wypłacone bezpośrednio w naszej firmie i pośrednio w branżach, w których dokonujemy zakupu materiałów i usług, pozytywnie wpłynęły na zwiększenie konsumpcji gospodarstw domowych. Ta z kolei zapewniła nowe miejsca pracy i wynagrodzenia wygenerowane w sposób indukowany o wartości w 2017 r. wynoszącej ponad 136 mln zł.

3,12 efekt mnożnikowy
Każda złotówka przeznaczona w naszej firmie na wynagrodzenia generuje ponad 2 złote dodatkowych wynagrodzeń w całej gospodarce.

Rys. 16. Wynagrodzenia wytworzone w gospodarce Polski dzięki działalności PSE w 2017 roku. Źródło: Szacunki Deloitte

Rys. 17. Wynagrodzenia wytworzone w poszczególnych branżach dzięki działalności PSE w 2017 roku. Źródło: Szacunki Deloitte

Wspieramy finanse publiczne

GRI 203-2 Jako operator systemu przesyłowego energii elektrycznej w Polsce mamy istotny udział w podatkach i opłatach odprowadzanych co roku przez sektor energetyczny. Liczne inwestycje, które wspieramy finansowo poprzez płacenie podatków i opłat, umożliwiają m.in. budowę dróg, ochronę środowiska, poprawę jakości i bezpieczeństwa życia oraz zwiększanie szans edukacyjnych.

1,31 mld zł – łączna kwota podatków, opłat i składek odprowadzonych do budżetu państwa oraz budżetów jednostek samorządu terytorialnego w 2017 r. przez PSE

Rys. 18. Rozkład podatków, opłat i składek odprowadzonych przez PSE w 2017 roku. Źródło: oprac. wł. Deloitte na podstawie danych PSE

W ubiegłym roku zasililiśmy budżet centralny kwotą prawie 1 mld zł z tytułu odprowadzonych przez nas podatków, opłat i składek na świadczenia społeczne. Taka kwota odpowiada ponad połowie unijnych środków z Funduszu Spójności przeznaczonych na 144 przedsięwzięcia poprawiające jakość środowiska i życia mieszkańców oraz 19 inwestycji wdrażających nowoczesną gospodarkę odpadami.

Na poziomie wojewódzkim największe środki otrzymało mazowieckie – 22,49 mln zł. Wśród powiatów największymi beneficjentami podatkowymi były: piaseczyński (3,65 mln zł), warszawski (0,68 mln zł) oraz katowicki (0,40 mln zł). Gminą, do której w 2017 roku odprowadziliśmy najwyższe podatki, opłaty i składki, była Konstancin-Jeziorna, gdzie mieści się nasza główna siedziba – wartość ta wyniosła 16,87 mln zł.

Wpływy podatkowe do budżetu centralnego

Rys. 19. Wpływy podatkowe do budżetu centralnego. Źródło: Szacunki Deloitte


5 największych beneficjentów podatkowych na szczeblu wojewódzkim

Rys. 20. 5 największych beneficjentów podatkowych na szczeblu wojewódzkim. Źródło: Szacunki Deloitte

10 największych beneficjentów podatkowych na szczeblu powiatu

Rys. 21. 10 największych beneficjentów podatkowych na szczeblu powiatu. Źródło: Szacunki Deloitte

10 największych beneficjentów podatkowych na szczeblu gminy

Rys. 22. 10 największych beneficjentów podatkowych na szczeblu gminy. Źródło: Szacunki Deloitte

PSE jako solidny partner biznesowy

GRI 103-1 GRI 103-2 GRI 103-3 Budowanie relacji i partnerstw biznesowych

Regulacje prawne

PSE jako zamawiający prowadzi postępowania o udzielenie zamówień na dostawy, usługi i roboty budowlane publiczne i niepubliczne na podstawie ustawy z 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (dalej: ustawa Pzp) wraz z aktami wykonawczymi oraz Procedury udzielania zamówień w PSE S.A. (Procedura).

Warunki udziału w postępowaniu

O udzielenie zamówienia w PSE mogą ubiegać się wykonawcy spełniający następujące warunki:

  • posiadanie uprawnień do wykonywania określonej działalności lub czynności, jeżeli przepisy prawa nakładają obowiązek ich posiadania,
  • posiadanie wiedzy i doświadczenia,
  • dysponowanie odpowiednim potencjałem technicznym oraz osobami zdolnymi do wykonania zamówienia,
  • sytuacji ekonomicznej i finansowej pozwalającej na wykonanie zamówienia, nie podlegają wykluczeniu z postępowania o udzielenie zamówienia.

Tryby udzielania zamówień

Przepisy ustawy Pzp oraz Procedury udzielania zamówień w PSE określają szczegółowy sposób prowadzenia postępowań. W celu zachowania transparentności działań, postępowania o udzielenie zamówień publicznych oraz niepublicznych przygotowujemy i przeprowadzamy zgodnie z podstawowymi zasadami:

  • uczciwej konkurencji,
  • bezstronności i obiektywizmu,
  • równego traktowania wykonawców,
  • przejrzystości.

Wskazanych zasad przestrzegamy zarówno w fazie przygotowywania, jak i w fazie prowadzenia postępowania o udzielenie zamówienia, opracowując specyfikację istotnych warunków zamówienia oraz powołując komisję przetargową. Obowiązek przestrzegania ww. zasad ciąży na zamawiającym również w trakcie prowadzenia postępowania. Ponadto, czynności związane z przygotowaniem i przeprowadzeniem postępowania o udzielenie zamówienia wykonują osoby zapewniające bezstronność i obiektywizm.

 Zasada uczciwej konkurencji

Zasada uczciwej konkurencji

 Zasada równości

Zasada równości

 Zasada przejrzystości

Zasada przejrzystości

Zasada uczciwej konkurencji

Zasada uczciwej konkurencji, umożliwiająca każdemu zainteresowanemu podmiotowi równy dostęp do informacji o zamówieniach oraz do samych zamówień, jest najważniejszą zasadą prowadzenia i rozstrzygania postępowań przetargowych. Dotyczy ona m.in. opisu warunków udziału w postępowaniu, sposobu przekazywania oświadczeń, wniosków, zawiadomień oraz informacji. Niektóre tryby przetargowe narzucają minimalną liczbę potencjalnych wykonawców jako gwarantującą zachowanie zasady uczciwej konkurencji. Zasadę uczciwej konkurencji należy mieć również na uwadze na etapie przygotowania opisu przedmiotu zamówienia; przedmiotu zamówienia nie można opisywać w sposób, który mógłby utrudniać uczciwą konkurencję, tj. w sposób niejednoznaczny i niewyczerpujący, za pomocą niedostatecznie dokładnych i niezrozumiałych określeń lub bez uwzględnienia wszystkich wymagań i okoliczności mogących mieć wpływ na sporządzenie oferty.

W praktyce prowadzenie postępowania w sposób gwarantujący zachowanie uczciwej konkurencji wymaga:

  • dopuszczenia do udziału w postępowaniu wielu wykonawców,
  • określenia wymagań gwarantujących dostęp do zamówienia tylko wykonawcom wiarygodnym,
  • określenia warunków zamówienia w sposób umożliwiający wykonawcom przygotowanie konkurencyjnej oferty.

Zasada uczciwej konkurencji odnosi się również do wykonawców. Złożenie oferty stanowiącej czyn nieuczciwej konkurencji jest przesłanką do odrzucenia oferty.

Zasada równości

Z zasadą uczciwej konkurencji nierozłącznie związana jest zasada równości, zwana również zasadą równego traktowania ubiegających się o zamówienie. Zgodnie z nią, wszystkich wykonawców należy traktować na równych prawach i z zachowaniem tożsamych kryteriów. Zamawiający nie może zastosować wymagań preferujących określonego wykonawcę. Zasada równości oznacza zakaz dyskryminowania poszczególnych wykonawców ze względu na ich status prawny, ze względu na siedzibę wykonawcy oraz jego właściwości. 

Przestrzeganie ww. zasady polega przede wszystkim na stosowaniu wobec wszystkich wykonawców jednej miary, czyli stawianiu takich samych wymagań, takiej samej weryfikacji ich spełnienia oraz konsekwencji w ich egzekwowaniu.

Przygotowując postępowanie, zamawiający określa w warunkach zamówienia swoje wymagania odnoszące się do przedmiotu zamówienia (przedmiotowe), sposobu realizacji zamówienia (kontraktowe) oraz osoby wykonawcy (podmiotowe). Powinien określić również sposób, w jaki wykonawcy powinni potwierdzić spełnienie wymagań. Po otrzymaniu ofert zamawiający zgodnie z ustalonymi przez siebie zasadami weryfikuje spełnienie wymagań przez wykonawców i stosownie do wyników tej oceny podejmuje decyzje w kwestii udzielenia zamówienia. 

Prowadzenie postępowania w sposób gwarantujący równe traktowanie wykonawców wymaga od zamawiającego:

  • określenia wymagań w sposób jednakowy dla wszystkich wykonawców,
  • zainteresowanych uzyskaniem zamówienia,określenia sposobu potwierdzenia spełnienia wymagań takiego samego dla wszystkich,
  • rozstrzygnięcia – poprzez porównanie informacji i dokumentów złożonych przez wykonawców  z wymaganymi – czy wykonawcy spełniają wymagania i podjęcia stosownie do wyników oceny decyzji określonych w warunkach zamówienia.

Zasada równości obowiązuje zarówno na etapie stawiania warunków udziału w postępowaniu, jak i podczas oceny złożonych ofert oraz wyboru oferty najkorzystniejszej.

Zasada przejrzystości

Przejrzystość oznacza jasne i jednoznaczne zasady udzielania zamówień. Jednym z wymogów służących realizacji zasady przejrzystości jest jawność postępowania rozumiana jako dostęp wszystkich zainteresowanych uczestników postępowania do związanych z nim informacji na równych zasadach oraz bezstronność i obiektywizm przy podejmowaniu czynności.

Udzielone zamówienia

GRI 102-9 PSE współpracują z szerokim gronem dostawców, dbając o standardy odpowiedzialności społecznej. W 2017 roku nasza spółka udzieliła 427 zamówień na realizację zadań inwestycyjnych, dostawy towarów i zakup usług 326 kontrahentom na łączną wartość 1 666 464 tys. zł. Główne grupy dostawców PSE to: wykonawcy prac inwestycyjnych, modernizacyjnych i remontowych w zakresie majątku sieciowego, dostawcy aparatury i sprzętu oraz firmy świadczące usługi.

Pochodzenie dostawców PSE:

  • 87,5 proc. – Polska
  • 0,2 proc. – kraje Unii Europejskiej 
  • 12,3 proc. – kraje spoza Unii Europejskiej

Kluczowe liczby

427 zakończonych postępowań
w 2017 roku

1 666 tys zł
łączna wartość zamówień w 2017 roku

368 zakończonych postępowań
w 2016 roku

2 217 tys zł
łączna wartość zamówień w 2016 roku

Wskaźnik wpływu

Tab. 11. Liczba wykonawców, podwykonawców i dostawców, z którymi współpraca trwa od kliku lat (2013-2017)

GRI 103-1 GRI 103-2 Wymogi i standardy współpracy z wykonawcami i podwykonawcami

Za sprawne prowadzenie inwestycji odpowiada utworzona w naszej organizacji wyspecjalizowana jednostka realizująca zadania w ramach struktury projektowej – Centralna Jednostka Inwestycyjna (CJI). Jest ona odpowiedzialna za prowadzenie inwestycji w zakresie infrastruktury przesyłowej – od momentu utworzenia studium wykonalności, poprzez przeprowadzenie postępowania o udzielenie zamówienia publicznego i niepublicznego na wyłonienie wykonawcy dla danego zadania inwestycyjnego, do momentu zakończenia jego realizacji.

W CJI wprowadzono dwie podstawowe kategorie postępowań o udzielenie zamówienia:

  • inwestycyjne, obejmujące roboty budowlane dla konkretnego projektu inwestycyjnego,
  • okołoinwestycyjne, związane z prowadzeniem projektów inwestycyjnych.

W celu optymalizacji i ujednolicenia procesu zakupowego opracowane zostały wzory dokumentacji przetargowej oraz pism kierowanych do wykonawców. Standaryzacja formy i treści ma na celu zwiększenie przejrzystości dokumentów przekazywanych wykonawcom, pozwala na szybsze i sprawniejsze sporządzanie dokumentacji przetargowej oraz niweluje znaczące różnice pomiędzy dokumentacją przetargową w poszczególnych postępowaniach.

Główne obszary zmian wprowadzonych do Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia dotyczą warunków podmiotowych oraz kryteriów oceny ofert, na podstawie których CJI dokonuje wyboru wykonawcy zamówienia. Stawiane warunki mają na celu ograniczenie ryzyka dopuszczenia do realizacji zadania inwestycyjnego wykonawcy niezdolnego do wykonania zamówienia. W celu zagwarantowania bezpieczeństwa realizacji inwestycji oraz współpracy z wykonawcami CJI wprowadziła również rozwiązania dodatkowe:

  • Wydłużenie okresu wymaganego doświadczenia wykonawcy z 5 do 7 lat (przy opracowaniu nowych warunków udziału w postępowaniu);  
  • Poszerzenie warunku wymaganego doświadczenia Wykonawcy w projektowaniu, modernizacji lub robotach budowlanych prowadzonych na synchronicznym obszarze ENTSO-E Europy kontynentalnej do doświadczenia w pracy na napięciach 220 kV i powyżej (wcześniej poziom napięć 220 lub 400 kV; nowy wymóg zabezpiecza Zamawiającego przed potencjalnymi Wykonawcami nieposiadającymi doświadczenia w pracach z napięciami obowiązującymi na terenie RP oraz krajów zrzeszonych w ENTSO-E);
  • Wprowadzenie wymogu posiadania przez wykonawcę personelu o odpowiednich kwalifikacjach w zakresie BHP (HSEQ – Health, Safety, Environment and Quality), który zadba o jakość i standardy bezpieczeństwa, ochrony zdrowia oraz środowiska;
  • Poszerzenie wymagań dot. prowadzenia komunikacji społecznej oraz kryzysowej w trakcie realizacji inwestycji. Z uwagi na szeroki zakres zamówień, wymagania są różnicowane w zależności od przedmiotu zamówienia (np. modernizacja stacji elektroenergetycznej nie jest zagrożona protestami w tak wysokim stopniu, jak budowa nowych linii przesyłowych);
  • Aktualizacja warunków udziału w postępowaniu dot. potencjału finansowo-ekonomicznego – konieczność osiągania określonych poziomów wybranych wskaźników ekonomicznych oraz  określonego minimalnego obrotu);
  • Modyfikacja wymagań dot. doświadczenia kierownika projektu lub kierującego zadaniem inwestycyjnym po stronie wykonawcy (powodem zmiany była konieczność zapewnienia personelu, którego wiedza i doświadczenia zapewni terminową i jakościową realizację zadania inwestycyjnego danego typu, tj. stacyjnego lub liniowego);
  • Obniżenie i zróżnicowanie wymaganego wadium.

Rozwój regionów i lokalnych społeczności

Współpraca z samorządami

GRI 103-1GRI 103-2Jako przykładny inwestor i dobry sąsiad przywiązujemy szczególną wagę do budowy bezpośrednich relacji z władzami samorządowymi wszystkich szczebli: województw, powiatów oraz gmin. Przedstawicieli tych władz włączamy do procesu decyzyjnego w trakcie realizacji inwestycji.

W relacjach z administracją samorządową staramy się przekazywać kompleksowe i rzetelne informacje na temat inwestycji, ze szczególnym uwzględnieniem korzyści dla gmin płynących z ich przeprowadzenia.

Działania prowadzone w celu zbudowania świadomości znaczenia inwestycji oraz pozyskania
i utrzymania pozytywnego nastawienia do niej obejmują:

  • bezpośrednie spotkania z burmistrzami i wójtami,
  • spotkania ogólne w ramach sesji rad gmin poświęconych inwestycjom,
  • prezentacje inwestycji oraz ich przebiegu, a także korzyści dla gmin oraz ich mieszkańców,
  • angażowanie burmistrzów, wójtów i radnych, a także przedstawicieli jednostek, w działania komunikacyjne na dalszych etapach inwestycji (programy edukacyjne, udział w spotkaniach, konferencjach, konsultacjach z mieszkańcami itp.),
  • kolportaż pakietów materiałów informacyjnych pomocnych w rozmowach z mieszkańcami (foldery informacyjne, two-pager, kwestionariusz, film informacyjno-edukacyjny),
  • wspieranie lokalnych działań społecznych oraz inicjatyw jednostek samorządu terytorialnego,
  • organizacja lokalnych i regionalnych konferencji dotyczących linii energetycznych, ze szczególnym uwzględnieniem aspektów wrażliwych dla danej gminy,
  • organizacja spotkań z ekspertami z zakresu energetyki, oddziaływania na zdrowie i życie ludzi i zwierząt, lekarzami, hodowcami itp., w zależności od zapotrzebowania i istotności zagadnienia na danym obszarze,
  • pozyskanie wsparcia dla inwestycji ze strony lokalnych mediów, stowarzyszeń i mieszkańców poprzez spotkania i angażowanie ich w proces komunikacyjny,
  • utworzenie specjalnych punktów informacyjnych na terenie gmin dostarczających wszelkich niezbędnych informacji na temat inwestycji,
  • przeprowadzanie w gminach lokalnych programów informacyjno-edukacyjnych dostosowanych do potrzeb komunikacyjnych i odpowiadających na zarzuty pojawiające się w danej gminie.

Formą inicjatyw realizowanych w ramach programów komunikacji społecznej dla zadań inwestycyjnych i stanowiących świadectwo naszego zaangażowania w budowanie relacji z samorządami są konferencje.

Podczas konferencji „Energetyczne wyzwania samorządów – elektromobilność, efektywność energetyczna i czyste powietrze” rozstrzygnięta została 3. edycja konkursu „Samorząd przyjazny energii”. W 2017 roku na najwyższe uznanie jury zasłużyła m.in. gmina Stoczek Łukowski.

Gmina Stoczek Łukowski otrzymała nagrodę za zaangażowanie w działania informacyjno-konsultacyjne prowadzone podczas budowy linii elektroenergetycznej „Kozienice-Siedlce-Ujrzanów”. Był to przykład modelowej współpracy samorządu ze spółką energetyczną.

„Przez teren naszej gminy przebiega ponad 18-kilometrowy odcinek nowej linii elektroenergetycznej. Dla osiągnięcia kompromisu zorganizowaliśmy wiele spotkań, zebrań z mieszkańcami i rozmów indywidualnych. W rezultacie osiągniętego kompromisu udało się bardzo sprawnie przeprowadzić proces planowania, projektowania oraz uzyskiwania zgody na zajęcie nieruchomości i budowę linii. Przeniesienie linii w nowe miejsce pozwoliło uwolnić kilkadziesiąt hektarów atrakcyjnych terenów inwestycyjnych” – poinformował podczas konferencji Marek Czub, wójt Stoczka Łukowskiego.

702 spotkań
w 2017 roku

111 inwestycji
w 2017 roku

526 spotkań
w 2016 roku

84 inwestycji
w 2016 roku

Rys. 23. Spotkania z władzami i instytucjami w ramach realizacji inwestycji

Kluczowe liczby:

Wpływ inwestycji na rozwój regionów

GRI 203-2 Inwestycje infrastrukturalne celu publicznego, w tym budowa elektroenergetycznych stacji i linii najwyższych napięć, wpływają istotnie na poprawę standardów życia w całym regionie. Realizują szereg funkcji istotnych z punktu widzenia regionu i lokalnych społeczności.

Korzyści z inwestycji elektroenergetycznych:

  • zwiększenie atrakcyjności inwestycyjnej regionu,
  • zapewnienie większej dostępności energii elektrycznej ze względu na brak ograniczeń w poborze mocy,
  • znaczące wpływy budżetowe z podatków odprowadzanych do gmin – corocznie do budżetu gminy z racji podatku od nieruchomości wpływa 2 procent wartości inwestycji zrealizowanej na jej obszarze,
  • rozwój lokalnej przedsiębiorczości – zatrudnianie lokalnych firm jako podwykonawców, usługi na rzecz wykonawców,
  • tworzenie dodatkowych miejsc pracy.

Nasz wpływ na społeczności lokalne

GRI 103-1 GRI 103-2

Działania edukacyjne

Zagadnienia związane z elektroenergetyką oraz naszą działalnością jako operatora systemu przesyłowego są niezwykle istotne z punktu widzenia gospodarki, oraz odbiorców energii elektrycznej. Jednocześnie są one skomplikowane i – często – niezrozumiałe dla odbiorców końcowych. PSE jako spółka odpowiedzialna społecznie prowadzi szereg akcji edukacyjnych dla uczniów szkół podstawowych i gimnazjów, a także cykl warsztatów dla dziennikarzy zajmujących się elektroenergetyką.

Akcje edukacyjne

Inwestycjom PSE towarzyszą akcje edukacyjne skierowane do dzieci i młodzieży szkolnej, co przekłada się na społeczności lokalne. Zajęcia pomagają budować wiedzę na temat energetyki oraz bezpieczeństwa energetycznego, a także przełamywać obawy związane z inwestycjami. W 2017 roku PSE zorganizowała kilka akcji edukacyjnych, które przyniosły wymierne efekty.

Energia dla Dolnego Śląska!

Od kwietnia do czerwca 2017 roku wykonawcy budowy linii elektroenergetycznych 400 kV Mikułowa-Czarna oraz Czarna-Pasikurowice realizowali akcję edukacyjną „Energia dla Dolnego Śląska!”. Jej celem było zwiększenie wiedzy na temat bezpieczeństwa energetycznego województwa dolnośląskiego i obu inwestycji oraz uzyskanie akceptacji społecznej dla budowy linii.

Konkurs składał się z dwóch części. We fragmencie obejmującym inwestycję Budowa linii 400 kV Mikułowa-Czarna do udziału zaproszono gimnazja z gmin: Sulików, Siekierczyn, Lubań, Nowogrodziec, Lwówek Śląski, Pielgrzymka, Złotoryja, Krotoszyce, Męcinka oraz Legnickie Pole. Na trasie linii Czarna-Pasikurowice do akcji zaproszono gimnazja z gmin: Długołęka, Wisznia Mała, Oborniki Śląskie, Miękinia, Środa Śląska oraz Malczyce. Gimnazjum z gminy Ruja, położonej na trasie obu linii, miało możliwość udziału w wybranej części akcji. Pracę konkursową stanowił krótki, maksymalnie 3-minutowy film na temat bezpieczeństwa energetycznego regionu oraz odpowiedniej inwestycji. Dozwolona była dowolna technika wykonania pracy przy użyciu urządzenia multimedialnego pozwalającego na rejestrację filmu (np. telefon komórkowy, aparat fotograficzny, kamera). Łącznie w konkursie wzięło udział ok. 70 uczniów gimnazjów z 9 gmin. W części dotyczącej linii Mikułowa-Czarna nagrodzono filmy przesłane przez gimnazja z miejscowości: Męcinka (1. miejsce), Siekierczyna (2. miejsce) oraz Legnickie Pole (3. miejsce). W części dotyczącej linii Czarna-Pasikurowice nagrody wręczyliśmy gimnazjom z miejscowości: Wisznia Mała (1. miejsce), Oborniki Śląskie (2. miejsce) oraz Miękinia (3. miejsce). Po trzy zwycięskie zespoły w ramach obu inwestycji wygrały sprzęt elektroniczny dla szkół. Oficjalne wręczenie nagród odbyło się 23 czerwca.

Wszystkie nasze akcje edukacyjne spotkały się z pozytywnym przyjęciem zarówno u dyrektorów szkół, władz gmin, nauczycieli, jak i samych uczniów. Przed uruchomieniem każdej inicjatywy przedstawiciele wykonawcy inwestycji spotykali się z przedstawicielami szkół, aby wyjaśnić cele i zasady akcji. Konkursy zostały zaplanowane tak, aby zachęcić do poszukiwania informacji o zagadnieniach związanych z bezpieczeństwem energetycznym. Dodatkowo, głównym wskazywanym źródłem danych były strony internetowe inwestycji, dzięki czemu nastąpiło zwiększenie wiedzy na temat przedsięwzięć realizowanych przez wykonawców. Odbiorcami wszystkich wymienionych działań edukacyjnych byli nie tylko uczniowie, ale też nauczyciele ze szkół zlokalizowanych w pobliżu planowanych inwestycji, a pośrednio także rodzice uczniów, lokalne władze oraz dziennikarze. Akcje edukacyjne spełniły cel przyświecający PSE – wzmocniły świadomość i edukowały społeczeństwo w zakresie funkcjonowania rynku energetycznego.

Energia dla Pomorza!

Od października do grudnia 2017 roku wykonawca budowy dwutorowej linii Gdańsk Przyjaźń-Żydowo Kierzkowo realizował warsztaty edukacyjne, których celem było zwiększenie wiedzy na temat elektryczności. Do udziału w warsztatach zaproszono wszystkich uczniów klas piątych w szkołach podstawowych zlokalizowanych na terenach prowadzonej inwestycji. Warsztaty były prowadzone w dwóch turach: od października 2015 do marca 2016 roku oraz od października do grudnia 2017 roku. Łącznie w akcji wzięło udział 442 uczniów z 18 szkół.

Potęga elektryczności

Za pomocą generatora elektrostatyki uczestnicy poznawali, czym jest elektryczność, co to są ładunki elektryczne oraz jakie mają właściwości. Mogli zapoznać się ze zjawiskiem elektryzacji ciał. Mieli możliwość zrobienia specjalnych fryzur „burzowych”, przekazania koledze „elektrycznego żółwika” oraz zrobienia prawdziwego pioruna. Przekonali się także, czym są izolatory oraz co je różni od przewodników. Sprawdzali, jakie materiały przewodzą prąd i w jaki sposób można zrobić prosty silnik elektryczny.

Gwiazda elektrostatyczna

Uczniowie biorący udział w doświadczeniu dowiadywali się, czym są ładunki elektryczne dodatnie i ujemne. Przy pomocy własnoręcznie zrobionej gwiazdy sprawdzali, które ładunki przyciągają się, a które odpychają.

Zbuduj silnik elektryczny

Podczas warsztatów uczniowie zobaczyli, w jaki sposób działa silnik, czym jest energia mechaniczna i w jaki sposób można zamienić ją na energię elektryczną. Uczestnicy budowali własne proste silniki elektryczne.

Nasz wpływ na społeczności lokalne

Normy i regulacje w obszarze infrastruktury sieciowej

GRI 103-1GRI 103-2GRI 413-2 Wpływ działalności naszej spółki na otoczenie społeczne i środowiskowe ma szczególne znaczenie w przypadku budowy nowych linii napowietrznych. Realizacja inwestycji odbywa się w oparciu o najnowsze normy europejskie PN-EN 50341 dotyczące projektowania elektroenergetycznych linii napowietrznych. Respektujemy przy tym wszelkie obowiązujące w kraju akty prawne z obszarów ochrony środowiska, planowania i zagospodarowania przestrzennego, gospodarki nieruchomościami, prawa budowlanego oraz pozostałych.

Normy europejskie stosowane do projektowania i budowy nowych linii zapewniają wysoki poziom niezawodności pracy linii, wysoki poziom bezpieczeństwa publicznego, a także minimalizują uciążliwości linii dla otaczającego środowiska. W celu ograniczenia wycinki drzew na terenach lasów stosujemy praktykę prowadzenia przewodów linii ponad lasem, dzięki czemu wycinkę drzew można ograniczyć do niewielkich obszarów – pod stanowiska słupów. 

Do budowy każdej linii niezbędne jest pozyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, zgodnie z którymi w wybranych miejscach linii stosuje się oznakowanie przewodów lub słupów elementami widocznymi dla ptaków (sylwetki ptaków drapieżnych na wieżyczkach odgromowych oraz spirale ostrzegawcze zawieszone na przewodach). Zgodnie z obowiązującym prawem, stosowane jest również oznakowanie przeszkodowe linii jako przeszkody lotniczej.

Urządzenia, aparaty i układy instalowane w stacjach spełniają również wymagania norm europejskich, co zapewnia wysoki poziom niezawodności ich pracy. Stosowane są też rozwiązania zmniejszające oddziaływanie stacji elektroenergetycznej na otoczenie, w tym na środowisko naturalne – np. każdy instalowany transformator sieciowy wyposażany jest w misę olejową zapobiegającą wyciekowi oleju do środowiska w przypadku awarii.

Lokalizacja inwestycji

Nasze inwestycje infrastrukturalne wymagają zachowania „ciągłości”. Każda próba przesunięcia trasy linii w inne miejsce wywołuje konsekwencje na sąsiadującym terenie. Uwzględniając ograniczenia prawne i środowiskowe, rozważa się kilka wariantów trasy. Zazwyczaj jednak wybór wariantu przebiegu trasy, dokonywany z udziałem społeczności lokalnej i władz samorządowych, wywołuje różne odczucia i reakcje grupy społecznej zamieszkującej w pobliżu projektowanej linii.

Przy lokalizacji inwestycji bierzemy pod uwagę:

  • istniejące lokalne i regionalne plany zagospodarowania przestrzennego,
  • kierunki rozwoju poszczególnych gmin na trasie linii,
  • szczegółowe uwarunkowania środowiskowe i krajobrazowe,
  • obszary leśne,
  • obszary ochrony architektonicznej i archeologicznej,
  • inne elementy, które mogą kolidować z przebiegiem linii.

W przypadku budowy stacji elektroenergetycznej kwestia uzyskania akceptacji dotyczy na ogół tylko kilku właścicieli działek, dlatego łatwiej znaleźć kompromisowe rozwiązania.

Ustanawianie praw do nieruchomości 

W celu uregulowania stosunków prawnych dotyczących urządzeń przesyłowych, między przedsiębiorcami przesyłowymi a właścicielami nieruchomości, na których takie urządzenia się znajdują, wprowadzono do kodeksu cywilnego pojęcie „służebności przesyłu”. Określa ono zakres, w jakim przedsiębiorca przesyłowy może korzystać z cudzej nieruchomości, na której znajdują się lub mają się znajdować jego urządzenia przesyłowe – wszelkie konstrukcje i instalacje tworzące linie elektroenergetyczne. Wprowadzone zapisy umożliwiają inwestorowi dostęp do urządzeń, czyli słupów, przewodów i elementów stacji znajdujących się na nieruchomości, w przypadkach awarii, napraw i konserwacji. Służebność przesyłu jest ograniczonym prawem rzeczowym ustanawianym w formie aktu notarialnego na nieruchomości. Jej zakres jest wpisywany do księgi wieczystej obciążonej nieruchomości.
Zgodnie z obowiązującym prawem, za ustanowienie służebności przesyłu każdemu właścicielowi nieruchomości wypłacane jest wynagrodzenie oraz odszkodowanie z tytułu obniżenia wartości nieruchomości.

Przed rozpoczęciem prac zlecamy wykonanie operatów szacunkowych dla każdej nieruchomości objętej inwestycją. Operaty stanowią podstawę do ustalenia wysokości wynagrodzenia i odszkodowania dla właściciela działki. Na wielkość wypłat mają wpływ takie czynniki jak: dotychczasowa wartość i przeznaczenie nieruchomości oraz straty w użytkach rolnych, zasiewach lub zbiorach spowodowane zajęciem części nieruchomości przez urządzenia przesyłowe. Za posadowienie słupa przysługuje dodatkowe odszkodowanie. Zazwyczaj po akceptacji i zawarciu umowy cywilno-prawnej, a następnie po podpisaniu aktu notarialnego właściciele otrzymują całość wynagrodzenia. Przyznawane są też odszkodowania za uszkodzenia i straty powstałe podczas prowadzenia prac budowlano-montażowych.

W przypadku braku zgody właściciela gruntu na podpisanie umowy służebności inwestycji celu publicznego, po wykorzystaniu całego procesu rokowań uruchamiana jest ścieżka administracyjna zgodnie z wymogami art. 124 Ustawy o gospodarce nieruchomościami (UGN). Procedura administracyjna jest jednak ostatecznością w procesie negocjacji. Przed jej zastosowaniem podejmowane są działania zmierzające do kompromisowego rozwiązania.

Nie prowadzimy statystyk w zakresie liczby umów służebności przesyłu zawieranych z właścicielami nieruchomości przez działających w naszym imieniu wykonawców. Rocznie sprawa dotyczy wielu tysięcy działek. Odsetek zawartych umów szacujemy na 94-98 proc. Pozostałe 2 do 6 proc. stanowią decyzje administracyjne wydane zgodnie z art. 124 UGN.

Liczba osób fizycznie i ekonomicznie przesiedlonych oraz rekompensata z tytułu przesiedlenia

Dokładamy wszelkich starań, żeby realizacja inwestycji nie wiązała się z koniecznością przesiedleń. W 2017 roku odnotowaliśmy dwa przypadki konieczności przesiedlenia z powodu rozbudowy stacji elektroenergetycznej.

Nadrzędnym celem realizowanych inwestycji jest spełnienie obecnych i przyszłych potrzeb społeczeństwa, przedsiębiorstw i konsumentów indywidualnych. Osiągnięcie go wymaga wspólnych wysiłków wszystkich zainteresowanych stron.

GRI EU 22 Liczba osób przesiedlonych fizycznie lub ekonomicznie i odszkodowań, w podziale według rodzaju projektu

* Doszło do przesiedlenia dwóch osób; ojca i córki, którzy byli współwłaścicielami dwóch działek niezbędnych do rozbudowy stacji elektroenergetycznej 400/220/110kV Grudziądz Węgrowo. Sprawa wykupu została sfinalizowana w I kwartale 2017 roku.

Uciążliwości związane z budową

Przygotowanie i rozpoczęcie inwestycji w zakresie budowy lub modernizacji linii bądź stacji wywołuje czasem nieuzasadnione obawy mieszkańców przed stratami wynikającymi z jej realizacji. Dotyczy to głównie potencjalnych zniszczeń dróg publicznych i prywatnych, upraw, łąk, drzewostanu itp.
Zgodnie z naszą najlepszą praktyką, po zakończeniu prac wykonujemy niezbędną rekultywację oraz wypłacamy – w porozumieniu z właścicielami działek – należności za powstałe szkody. W przypadku braku porozumienia stosowna należność zostaje określana przez rzeczoznawcę majątkowego.

Oddziaływanie pól elektromagnetycznych

Wszystkie urządzenia elektryczne wytwarzają w swoim otoczeniu pole elektromagnetyczne powstające na skutek obecności napięcia oraz w wyniku przepływu prądu. Do grupy tych urządzeń należą linie najwyższych napięć. Wokół linii powstaje pole elektromagnetyczne niskiej częstotliwości (50 Hz), takie samo jak wytwarzane przez odkurzacz lub pralkę, czyli urządzenia elektryczne używane w każdym domu. Oddziaływanie pól elektromagnetycznych jest często przedmiotem dyskusji na temat potencjalnego wpływu na zdrowie człowieka.

Dotychczasowe wyniki badań przeprowadzonych na całym świecie nie potwierdzają obaw co do negatywnego oddziaływania pól elektromagnetycznych niskich częstotliwości na zdrowie człowieka oraz na inne organizmy żywe, ale też nie wykluczają takiego wpływu. Właśnie z tego powodu w Polsce oraz w całej Unii Europejskiej ustanowiono odpowiednie przepisy określające z dużym zapasem bezpieczeństwa dopuszczalne wielkości oddziaływania obiektów elektroenergetycznych. Są one rygorystycznie przestrzegane przez naszą spółkę. Przed oddaniem danego obiektu do użytkowania wykonywane są pomiary pól elektromagnetycznych, które następnie poddawane są weryfikacji przez organy ochrony środowiska, co wyklucza możliwość niespełnienia wymagań. Zainteresowanych odsyłamy do publikacji Światowej Organizacji Zdrowia (WHO, „Environmental Health Criteria nr 238 - Extremely Low Frequency Fields”, Genewa, Szwajcaria, 2007).

Dla każdego realizowanego zadania inwestycyjnego przygotowujemy informatory skierowane do społeczności lokalnych zawierające rzetelne informacje na temat inwestycji z uwzględnieniem ich wpływu na środowisko. Dodatkowo, oddziaływanie pól elektromagnetycznych jest zawsze jednym z tematów programu konferencji regionalnych, organizowanych przez naszych wykonawców przy współpracy z nami.

GRI 103-1 Hałas

Poziom emitowanego hałasu zależy od konstrukcji linii elektroenergetycznej oraz od warunków pogodowych (znacznie wzrasta podczas mżawki i deszczu, na co nie mamy wpływu). Hałas pochodzący z nowo projektowanych linii poza terenem pasa technologicznego nie przekracza wartości dopuszczalnych w środowisku.

Głównymi źródłami hałasu w naszych stacjach są transformatory. Stosujemy urządzenia o obniżonej mocy akustycznej oraz nowoczesne rozwiązania technologiczne układów chłodzenia. W szczególnych przypadkach w celu ograniczenia hałasu budowane są ekrany akustyczne.

GRI 103-1 Walory krajobrazowe

Z założenia unikamy prowadzenia linii elektroenergetycznych przez tereny o szczególnych walorach krajobrazowych. Jednak problem widoku z okna, często nawet na dość odległą linię elektroenergetyczną, jest jedną z głównych przyczyn protestów społecznych. Celem każdego projektu jest wkomponowanie linii w krajobraz w sposób minimalizujący negatywne wrażenia estetyczne.

Porażenie prądem lub piorunem

Nasze linie najwyższych napięć są wyposażone w przewody odgromowe. Oznacza to, że w ich sąsiedztwie zmniejsza się zagrożenie uderzenia piorunem. W pobliżu linii jednak zawsze wymagane jest zachowanie elementarnej ostrożności – w szczególności przy pracach z użyciem sprzętu rolniczego.

Usuwanie awarii

Z powodu braku unormowania prawnego służebności przesyłu dla linii elektroenergetycznych wybudowanych w latach wcześniejszych, na gruntach prywatnych pojawiają się czasem problemy związane z utrudnianiem, a nawet uniemożliwianiem ekipom remontowym wstępu na przedmiotowe nieruchomości. Utrudnianie dostępu do obiektu przedłuża czas usuwania awarii lub wykonania remontu, co wywołuje problemy – zwłaszcza dla lokalnych odbiorców energii elektrycznej.

GRI 413-1 Prowadzimy analizę wpływu naszych inwestycji na społeczność lokalną (w 100 procentach)



GRI 102-40 GRI 102-42 GRI 102-43

Nasi interesariusze wraz z formami ich zaangażowania

Grupa docelowa

Charakterystyka

Narzędzia i techniki komunikacji*

Działanie bezpośrednie

Regulator

Prezes URE jest odpowiedzialny za regulację sektora energetycznego oraz za promowanie konkurencji.

Z Prezesem URE uzgadniamy Plany rozwoju w zakresie zaspokojenia obecnego i przyszłego zapotrzebowania na energię elektryczną oraz jego aktualizację.

Spotkania bezpośrednie, konferencje branżowe, zintegrowany raport roczny, strona WWW.

Wykonawcy zadań inwestycyjnych

Firmy zewnętrzne wybierane w trybie przetargów publicznych i niepublicznych. Działają w imieniu i na rzecz PSE, wpływają na opinie lokalnych społeczności i lokalnych władz, kształtują wizerunek naszej spółki jako inwestora.

Spotkania bezpośrednie, konferencje branżowe, szkolenia wewnętrzne, sprawna komunikacja w zadaniach inwestycyjnych w ramach Programów Komunikacji Społecznej (foldery, strona WWW, briefingi prasowe, konferencje, filmy, programy edukacyjne itp.). Definiowanie dobrych praktyk i wytycznych komunikacyjnych. Współpraca w ramach zasad zrównoważonego rozwoju.

Administracja publiczna, władze samorządowe

Transparentne i profesjonalne działania informacyjno-edukacyjne w ramach komunikacji społecznej wpływają na budowanie właściwych relacji.

Spotkania bezpośrednie, listy intencyjne, dedykowane konferencje specjalistyczne, foldery ogólnofirmowe, specjalistyczne i dotyczące zadań inwestycyjnych, magazyn ekspercki, zintegrowany raport roczny, strona WWW.

Opinia publiczna, społeczności lokalne

Grupa kluczowa z punktu widzenia prowadzenia inwestycji infrastrukturalnych. Przekonanie do inwestycji jej bezpośrednich sąsiadów oraz ustanowienie służebności przesyłu mają zasadnicze znaczenie dla terminu realizacji zadania inwestycyjnego. Umożliwia uzyskanie największej akceptacji społecznej lub wypracowanie kompromisu.

Media relations, artykuły prasowe, strony WWW, foldery, ulotki, programy edukacyjne dla mieszkańców gmin, na terenie których planowana jest inwestycja, spotkania realizowane za pośrednictwem wykonawców i bezpośrednio.

Komitety protestacyjne, lokalni liderzy protestów oraz akcji społecznych

Lokalne inicjatywy będące wynikiem braku akceptacji społecznej do procedowanego rozwiązania i reprezentujące interesy całej społeczności lub wybranej grupy.

Korespondencja formalna, udział w spotkaniach, akcje protestacyjne.

Pracownicy, kadra menedżerska PSE Inwestycje i GK PSE

Zaangażowani i zmotywowani pracownicy i kadra menedżerska decydują w ogromnym stopniu o efektywności działania PSE. Stopień poinformowania pracowników oraz poziom ich satysfakcji z pracy mają kluczowe znacznie dla budowania zaangażowania pracowników.

Intranet, zintegrowany raport roczny, ulotki informacyjne, komunikacja projektów strategicznych, komunikacja wdrażanych zmian, spotkania bezpośrednie, spotkania integracyjne, uroczystości firmowe, kodeks etyki i postępowanie zgodnie z wartościami.

Pracownicy
GK PSE zaangażowani
w proces inwestycyjny

Zaangażowani i zmotywowani pracownicy, kadra menedżerska oraz zasady etyki biznesowej decydują w ogromnym stopniu o efektywności działania spółki. Stopień poinformowania pracowników oraz poziom ich satysfakcji z pracy mają kluczowe znacznie dla budowania zaangażowania pracowników.

Poza narzędziami skierowanymi do wszystkich pracowników dodatkowe narzędzia wspierające w bieżącej pracy to: foldery specjalistyczne, szkolenia dedykowane, dokumenty Q&A.

Lokalne

i regionalne stowarzyszenia

Lokalne i regionalne organizacje pozarządowe działające na rzecz rozwoju danego obszaru, np. gminy, wsi lub powiatu.

Przekazanie kompleksowej i rzetelnej informacji na temat inwestycji, ze szczególnym uwzględnieniem planowanej lokalizacji i przebiegu linii oraz opinii przedstawicieli lokalnych społeczności – spotkania bezpośrednie i materiały promocyjne (folder) oraz strona WWW.

Pozarządowe stowarzyszenia
i organizacje ekologiczne

Lokalne, regionalne i ogólnokrajowe organizacje pozarządowe działające na rzecz ochrony środowiska naturalnego, flory lub fauny, albo prowadzące działalność w zakresie rozwoju inicjatyw proekologicznych na danych terenach.

Bezpośrednie spotkania z przedstawicielami stowarzyszeń, dostarczenie materiałów informacyjnych ze szczególnym uwzględnieniem kwestii środowiskowych oraz związanych z nimi działań inwestora.

Partnerzy biznesowi

Firmy współpracujące z PSE na etapie przedinwestycyjnym i realizujące usługi na ich zlecenie.

Informacje na temat polityki bezpieczeństwa, posiadanych certyfikatów ISO oraz polityki antykorupcyjnej udzielane przez pracowników na spotkaniach z partnerami i współpracownikami.

Działanie pośrednie

Media (ogólnopolskie, regionalne, branżowe)

Przekazują informacje, kształtują opinie na temat inwestycji.

Konferencje prasowe, briefingi, spotkania indywidualne (artykuły, wywiady), artykuły sponsorowane, dodatki branżowe do gazet, magazyn ekspercki, materiały prasowe, prezentacje, strona WWW, zintegrowany raport roczny.

Administracja centralna, Parlament

Ministerstwa oraz urzędy centralne, parlamentarzyści – szczególnie zaangażowani w komisjach i zespołach parlamentarnych.

Spotkania indywidualne, prezentacje, foldery, konferencje branżowe i ekonomiczne, strona WWW, zintegrowany raport roczny, magazyn ekspercki.

Kontrahenci (wytwórcy, dystrybutorzy, firmy obrotu)

Grupa podmiotów stale współpracujących z PSE związanych umowami.

Spotkania indywidualne, konferencje branżowe, warsztaty, magazyn ekspercki, zintegrowany raport roczny, strona WWW.

* W naszej działalności przywiązujemy szczególną wagę do budowania trwałych relacji i korzystania z różnorodnych metod dialogu z naszymi interesariuszami.
Komunikujemy się z naszym partnerami, korzystając z wielu kanałów. Częstotliwość kontaktów jest zależna od potrzeb PSE oraz zapytań naszych interesariuszy.
Tab. 12. Nasi interesariusze wraz z formami ich zaangażowania

 

 GRI 102-43 GRI 103-1 Kluczowe liczby 

58 wydarzeń i konferencji 
o charakterze międzynarodowym i ogólnopolskim z udziałem ekspertów PSE.

114 zaangażowanych ekspertów PSE
w wydarzeniach i konferencjach o charakterze międzynarodowym i ogólnopolskim.

6 tysięcy publikacji 
nt. różnych obszarów działalności PSE ukazało się w 2017 roku, z czego ponad 97,5 proc. miało charakter pozytywny lub neutralny.

2 spotkania
przeprowadzone z udziałem wszystkich wykonawców zadań inwestycyjnych w siedzibie PSE.

Przejdź do:

Archiwalne raporty PSE

Szukasz konkretnych danych?